Υπερβολή για την υπερβολή; Αντιθέτως, κριτική και εξέλιξη δηλώνουν η Hannah Rose Dalton και ο Steven Raj Bhaskaran, οι δημιουργοί πίσω από το brand με το προκλητικό όνομα. Ο Filep Motwary , editor-at-large της Vogue Greece συνομίλησε αποκλειστικά με το ανατρεπτικό δίδυμο και φωτογράφησε τη συλλογή τους.
Οι πρώτες φιγούρες εμφανίστηκαν μέσα από το σκοτάδι, με ρυθμό σχεδόν τελετουργικό. Οι σιλουέτες παρέπεμπαν στην αρχιτεκτονική του Cristóbal Balenciaga, του Christian Dior και του Jacques Fath, ενώ οι γλυπτικές πλατφόρμες, με υφή που θύμιζε ανθρώπινη σάρκα, μετέτρεπαν το σώμα σε μέρος του ενδύματος. Αμέσως έγινε σαφές ότι το σόου για τη συλλογή The 1% των Matières Fécales δεν είχε σχεδιαστεί ως μία ακόμη επίδειξη στο πρόγραμμα της Εβδομάδας Μόδας του Παρισιού, αλλά σαν μια performance με «γλώσσα» τη μόδα. Η παρουσίαση στο Palais Brongniart ακροβατούσε ανάμεσα στην όπερα, το θέατρο και την πασαρέλα, έχοντας στον πυρήνα της μια ιδέα που διατρέχει την ιστορία της μόδας: ότι η ομορφιά δεν είναι ποτέ στατική. Τη στιγμή που νομίζεις πως την έχεις κατακτήσει, έχει ήδη μεταμορφωθεί. Από το ξεκίνημα ήδη του σόου, η αίσθηση μιας συμβατικής πασαρέλας χάθηκε. Κάθε εμφάνιση έμοιαζε να αποτελεί μέρος μιας ενιαίας αφήγησης, στην οποία η υψηλή ραπτική συναντούσε το body horror, η couture συνομιλούσε με τη δυστοπία και η ομορφιά δοκιμαζόταν διαρκώς στα όριά της.

Στον νου μού ήρθε η εμβληματική σκηνή τέλους της ταινίας Qui êtes-vous, Polly Maggoo? του William Klein, από το 1966, μόνο που εδώ η ειρωνεία είχε αντικατασταθεί από μια σχεδόν τελετουργική σοβαρότητα. Η Michèle Lamy, η Daphne Guinness και ο Alexis Stone, μεταξύ άλλων προσωπικοτήτων, λειτουργούσαν ως φορείς μιας κοινής αφήγησης, μιας πομπής που κινούνταν ανάμεσα στη μόδα, το θέατρο και την performance. Σε μια εποχή που οι περισσότερες επιδείξεις εξαντλούνται στη δημιουργία μιας viral εικόνας, οι Matières Fécales -δηλαδή η Hannah Rose Dalton και ο Steven Raj Bhaskaran– αποφάσισαν να αφηγηθούν μια ιστορία, έστω σκοτεινή. Και αυτό που είδα με συνεπήρε. Η συλλογή έμοιαζε λιγότερο με επίδειξη και περισσότερο μια προσεκτικά ενορχηστρωμένη τομή στον γυαλιστερό κόσμο της σύγχρονης πολυτέλειας, μακριά από την όποια νοσταλγία για το θεατρικό παρελθόν της μόδας.

Λίγα λεπτά πριν, περιπλανιόμουν στα παρασκήνια με τη μικρή μου φωτογραφική μηχανή στο χέρι. Παρά την ένταση της προετοιμασίας, επικρατούσε ηρεμία. Τα μοντέλα περίμεναν σχεδόν ακίνητα τους υπεύθυνους να τα ντύσουν, σαν να είχαν κιόλας ενδυθεί τους χαρακτήρες που θα ενσάρκωναν λίγα λεπτά αργότερα. Μου δημιουργήθηκε η εντύπωση ότι παρακολουθούσα μια ιστορία που είχε ξεκινήσει πολύ πριν εμφανιστεί στο κοινό. Εκεί ήταν και ο Rick Owens -με τον οποίο ανταλλάξαμε μια ζεστή αγκαλιά-, που είχε έρθει για να στηρίξει το δημιουργικό δίδυμο. Η παρουσία του, όπως και το προσεγμένο cast, επιβεβαίωνε ότι κάτι σημαντικό συνέβαινε εδώ.
Το επόμενο βράδυ, λίγο μετά τις δέκα, και ενώ περπατούσαμε κατά μήκος της Rue de Rivoli με έναν καλό φίλο, πέσαμε πάνω στο δημιουργικό δίδυμο. Μακριά από τα φώτα και τις μεταμορφώσεις που χαρακτηρίζουν τη δημόσια εικόνα τους, έμοιαζαν να απολαμβάνουν μια σπάνια στιγμή ηρεμίας μέσα στην πόλη, μια στιγμή δική τους, χωρίς παρεμβολές. Στην αρχή δίστασα να τους πλησιάσω, ωστόσο η επιφύλαξή μου κράτησε ελάχιστα λεπτά, κι εκείνοι ανταποκρίθηκαν αμέσως με ζεστασιά. Γρήγορα, η συζήτηση ήρθε στην επίδειξη και σε όλα όσα προηγήθηκαν. Μιλήσαμε για την πίεση των τελευταίων ημερών, για την εξάντληση που αφήνει πίσω της ένα τέτοιας κλίμακας σόου, αλλά και για το παράξενο κενό που ακολουθεί όταν ένα έργο στο οποίο έχεις αφιερώσει μήνες παύει να σου ανήκει και εκτίθεται στο βλέμμα του κοινού. Αυτό που μου έκανε μεγάλη εντύπωση ήταν η διαφορά ανάμεσα στη δημόσια εικόνα τους και στην αμεσότητα της προσωπικής τους παρουσίας. Πίσω από τις ακραίες σιλουέτες και την αυστηρά επιμελημένη αισθητική, είδα δύο ανθρώπους που μιλούσαν με ειλικρίνεια για τις αμφιβολίες, τις προσδοκίες και την ευθύνη που συνοδεύει κάθε καινούργια δουλειά τους.

Δέκα ημέρες αργότερα συναντηθήκαμε ξανά, μέσω Zoom αυτή τη φορά, γι’ αυτή τη συνέντευξη, που ήταν κλεισμένη σχεδόν δύο μήνες νωρίτερα. Και η νέα αυτή συζήτηση ανέδειξε άλλες πτυχές της προσωπικότητας των δημιουργών, για τους οποίους η πασαρέλα λειτουργεί ως ένας κατασκευασμένος κόσμος που απαιτεί από τους ίδιους και το κοινό απόλυτη αφοσίωση. «Μια επίδειξη μόδας οφείλει να καλύπτει κάποιες προσδοκίες», μου λέει η Hannah Dalton. «Πρέπει να ξεχνάς τον εαυτό σου όσο βρίσκεσαι εκεί». Σε μια βιομηχανία η οποία διαμορφώνεται ολοένα και περισσότερο κάτω από την πίεση του χρόνου, της διεκδίκησης της προσοχής και της φόρμας, η εμμονή τους με τη θεατρική υπερβολή μοιάζει σχεδόν ριζοσπαστική. Δεν πρόκειται όμως για υπερβολή χάριν της υπερβολής, αλλά για μια συνειδητή απόφαση, καθώς πιστεύουν ότι, όταν ένα σόου είναι δαπανηρό, πρέπει να είναι και απόλυτα πειστικό. Η ίδια λογική διαπερνά τη μεταξύ τους συνεργασία. Το brand Matières Fécales έχει οικοδομηθεί πάνω στη δυαδικότητα, όχι ως αφηρημένη έννοια, αλλά ως ζωντανή συνθήκη, με την Dalton να μιλάει τη γλώσσα της απαλότητας και του συναισθήματος, ενώ ο Bhaskaran απαντά με ένταση, ρήξη και σκοτάδι. Ακόμη και το πιο μινιμαλιστικό ένδυμά τους φέρει αυτή την αντίφαση. Η δουλειά τους κινείται σταθερά ανάμεσα στην έλξη και την απώθηση, την ομορφιά και τη δυσφορία. «Οτιδήποτε γκροτέσκο είναι όμορφο», πιστεύει ο Bhaskaran.

«Είναι δύσκολο, επώδυνο, απολαυστικό, όλα αυτά μαζί». Σε αυτή την αντίφαση εντοπίζεται και η ευρύτερη φιλοδοξία τους, που είναι να επανεισάγουν το ανθρώπινο μέτρο σε έναν κόσμο πολυτέλειας που συχνά μοιάζει αποστειρωμένη, σχεδόν «κλινικά τέλεια». Και το σκόπιμα προκλητικό όνομα του brand τους, Matières Fécales -περιττώματα- λειτουργεί ως κεντρικό στοιχείο αυτής της φιλοσοφίας. «Σε μια βιομηχανία σχεδιασμένη για αβίαστη κατανάλωση, πέρα από χειρονομία σοκ, η δουλειά μας λειτουργεί και σαν ένας μηχανισμός που αναγκάζει τον θεατή να κάνει μια παύση για να σκεφτεί. Και αυτή η ένταση μας ενδιαφέρει», εξηγεί, προσθέτοντας πως η ίδια λογική διαπερνά ολόκληρο το δημιουργικό τους σύμπαν. Κάθε συλλογή τους ξεκινά από μια συγκεκριμένη έννοια -η The 1% διερευνά αυτήν της εξουσίας-, αλλά, αντί να περιοριστεί σε επιφανειακές αναλύσεις, διευρύνεται μέσα από τη μνήμη, τη φαντασία και τη βιωμένη εμπειρία ανισότητας. Η Dalton στέκεται στον ρόλο του Παρισιού στη διαμόρφωση αυτής της οπτικής – τα αόρατα σημεία κοινωνικού διαχωρισμού της πόλης, στην οποία περιοχές όπως το 8ο και το 16ο διαμέρισμα μοιάζουν με εντελώς διαφορετικούς κόσμους. «Το σόου λειτούργησε εν μέρει ως στοχασμός πάνω σε αυτές τις διαιρέσεις, επιχειρώντας να τις κάνει ορατές», τονίζει.

Η δουλειά τους είναι τρόπον τινά αυτοβιογραφική, γεμάτη από παιδικές μνήμες και προσωπικές ιστορίες που διαθλώνται μέσα από κάτι πιο ρευστό, αυτό που ο Bhaskaran περιγράφει ως άρνηση της «βαρετής πραγματικότητας». Η μόδα παύει να είναι καταγραφή και μετατρέπεται σε ανάγκη μεταμόρφωσης, ως ένας χώρος όπου η μνήμη γίνεται μύθος με σκηνοθετημένες εμπειρίες. «Υπάρχει πολλή οργή σε αυτές τις μνήμες, αλλά και η επιθυμία να μετατραπούν σε κάτι κοινό», παραδέχεται. Αυτό που ξεχωρίζει στο σύνολο του έργου τους, πάντως, δεν είναι μόνο η οπτική ένταση, αλλά η επιμονή στην αντίφαση ως δομική αρχή. Ακόμη και τα πιο εκλεπτυσμένα κομμάτια τους είναι σχεδόν ακατέργαστα, σαν η κομψότητα να βρίσκεται διαρκώς υπό διαπραγμάτευση. «Πάντα κρατάμε έναν καθρέφτη μπροστά στην κοινωνία», συνεχίζει η Dalton. «Υπό αυτή την έννοια, το The 1% ήταν λιγότερο συλλογή και περισσότερο μια σκέψη πάνω στην εξουσία και την ανισότητα, που όμως δεν επιδιώκει να ερμηνευτεί με όρους επιτυχίας ή αποτυχίας, ομορφιάς ή γκροτέσκου, αλλά παραμένει σταθερά στον ενδιάμεσο χώρο».
Σε μια βιομηχανία που ορίζεται ολοένα και περισσότερο από την ταχύτητα και την αλγοριθμική ορατότητα, το brand Matières Fécales επιλέγει μια διαφορετική θέση – πιο αργή στην πρόθεση, πιο πυκνή στο νόημα και απροκάλυπτα δηλωτική στη γλώσσα της εικόνας. Το έργο τους δεν περιορίζεται στη μεταμόρφωση· την αφηγείται ως συνθήκη, ως μέθοδο, ως τρόπο ύπαρξης. Όταν τους ρωτώ τι παραμένει ανθρώπινο σε ένα τέτοιο όραμα, η Hannah απαντά χωρίς δισταγμό: «Τα συναισθήματα και η αγάπη». Και η εξέλιξη ως αναγκαιότητα, σύμφωνα με τον Steven, που προσθέτει: «Ο χρόνος δεν είναι στατικός, κινείται πέρα από εμάς». Και κάπως έτσι, η αλλαγή γίνεται περισσότερο βιολογική συνθήκη παρά αισθητική επιλογή. Το δέρμα αποβάλλεται, τα κύτταρα ανανεώνονται, η γήρανση γίνεται αρχιτεκτονική μεταβολής. Ακόμη και τα ρούχα λειτουργούν ως προεκτάσεις αυτής της λογικής.

Γυρνώντας πίσω, στο ξεκίνημά τους στον Καναδά, μαθαίνω ότι ήταν πολύ διαφορετικοί. «Όταν πρωτογνωριστήκαμε, και οι δύο είχαμε μαλλιά και φρύδια», σχολιάζει ο Steven με χαμόγελο. Η ζωή της Dalton είχε διαμορφωθεί μέσα από τα στερεότυπα της επιθυμητής θηλυκότητας και της καταναλωτικής κουλτούρας, του Bhaskaran από τις επιταγές της αυστηρά συντηρητικής ανατροφής σε μια κοινότητα Μορμόνων. Και όμως, ήταν ακριβώς αυτή η διαφορά που τους έφερε κοντά. «Βρήκαμε το θάρρος να γίνουμε αυτό που ήδη ήμασταν ιδιωτικά αλλά όχι ακόμα δημόσια», θυμάται η Hannah. Αυτή η αμοιβαία αφύπνιση έχει πλέον επεκταθεί σε μια ευρύτερη κοινότητα, μια συλλογικότητα που υιοθετεί και μετασχηματίζει τη γλώσσα τους σε κοινό οπτικό λεξιλόγιο. «Η μεγαλύτερη δύναμή μας είναι η κοινότητά μας», παρεμβαίνει ο Steven, θέση που αποτυπώνεται και στο casting τους. Αντί για τις τυπικές μορφές της πασαρέλας, οι επιδείξεις τους συχνά περιλαμβάνουν φίλους, συνεργάτες και πρόσωπα του άμεσου κύκλου τους. «Ανθρώπους που θεωρούμε ότι έχουν αξία και δύναμη», σύμφωνα με την Dalton. Ακόμη και η σχέση τους με τη δημοσιότητα ακολουθεί μια λογική προσαρμογής παρά φιλοδοξίας. Την ίδια στιγμή, αναγνωρίζουν τις αντιφάσεις που γεννά η επέκτασή τους. Με τη διανομή να αγγίζει πλέον δεκάδες διεθνείς retailers, η πρόσβαση στις δημιουργίες τους έχει διευρυνθεί πολύ πέρα από μια ενιαία σκηνή. Πρόθεσή τους ωστόσο παραμένει η διατήρηση του έργου τους όσο το δυνατόν πιο κοντά στην αρχική τους πηγή, κάτι που γίνεται ακόμη πιο εμφανές μέσα από τη σχέση τους με την ιστορία της μόδας. Αναφορές όπως το New Look του Dior ή πρόσωπα όπως ο John Galliano δεν αντιμετωπίζονται ως ιερά δισκοπότηρα, αλλά ως πολιτισμικά «θραύσματα» που επιδέχονται ερμηνεία. Το παρελθόν δεν επιστρέφει ως σταθερή μνήμη, αλλά ως εικόνα συμπυκνωμένη και επαναερμηνευμένη. «Δεν ανήκουμε σ’ εκείνη τη γενιά, αλλά μπορούμε να την προσεγγίσουμε ως γλώσσα», λέει η Dalton.

Αν υπάρχει ένα σταθερό στοιχείο στη δουλειά τους, αυτό είναι η άρνηση της ουδετερότητας. Ακόμη και η σχέση τους με την εξουσία είναι συνειδητά δηλωμένη, σχεδόν φωναχτή. Η ανεξαρτησία τους τους επιτρέπει κάτι σπάνιο: να μιλούν χωρίς φίλτρα. «Όλα καταρρέουν αν τα ρούχα δεν είναι σωστά φτιαγμένα. Αυτή είναι η βάση, η κατασκευή τους», λέει ο Bhaskaran. Και κάπως έτσι, το θέαμα, όσο φορτισμένο ή αιχμηρό κι αν είναι, επιστρέφει πάντα στα βασικά: κόψιμο, δομή, υφή, βάρος. Οι ιδέες τους μπορεί να έχουν κριτική διάσταση, αλλά παραμένουν πιστές στη δεξιοτεχνία. Και εδώ αποκαλύπτεται σε όλο της το μεγαλείο η φιλοσοφία του brand Matières Fécales: ότι ακόμη και μέσα από μια γλώσσα υπερβολής, παραμόρφωσης και post–human εμπορικότητας, η μόδα ξεκινά πάντα από το σώμα και από τα χέρια που αποφασίζουν πώς θα το διαμορφώσουν. Πίσω από την ένταση των εικόνων και τη δραματουργία των επιδείξεων, είναι αυστηρά προσηλωμένο στη δημιουργία ως δοκιμασία. Ακόμη και το πιο απλό ένδυμα αντιμετωπίζεται σχεδόν τελετουργικά. «Περάσαμε τρεις ώρες αναλύοντας δύο ή τρία T–shirts», με ενημερώνει η Dalton, τονίζοντας ότι τίποτα δεν αφήνεται στην τύχη. Για τον Bhaskaran, η προσήλωση στη χειροτεχνία συνδέεται άμεσα με την καταγωγή τους. Η εκπαίδευσή τους στο Μόντρεαλ υπήρξε αυστηρά τεχνική, σε ένα περιβάλλον απαιτητικό. «Όσο κι αν το μισούσαμε τότε, μας έδωσε τα εργαλεία για να εκφράσουμε πολύ τολμηρές ιδέες. Η τεχνική δεν λειτουργεί ως περιορισμός, αλλά ως δυνατότητα για περαιτέρω έκφραση» εξηγεί, με την Dalton να συμπληρώνει πως οι κανόνες πρέπει να προηγούνται της αποδόμησής τους. «Το pattern–making, η κατασκευή και η δομή δεν είναι εμπόδια, αλλά γλώσσες. Και στο Παρίσι αυτή η γλώσσα αποκτά σχεδόν τελετουργικό βάρος».

Η κοινή τους πορεία ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 2010, όταν τα social media λειτουργούσαν περισσότερο ως ανάγκη παρά ως εργαλείο. «Έπρεπε να δημιουργήσουμε τη δική μας πλατφόρμα», θυμάται η Dalton. Η οποία πλατφόρμα κινείται από τα conceptual κομμάτια μέχρι τις πιο καθημερινές φόρμες, από το γλυπτικό στο φορέσιμο, διττότητα που διαπερνά συνολικά τη συνεργασία τους. Εκείνος σχεδιάζει, εκείνη μεταφράζει τις ιδέες του μέσα από το σώμα. Πίσω όμως από την αισθητική εξέλιξή τους υπάρχει μια δεκαετής εκπαίδευση σε κάτι πιο άυλο: τη σύμπραξη. Οι πρώιμοι φόβοι τους δεν ήταν μόνο δημιουργικοί, αλλά και υπαρξιακοί – οικογένεια, αποδοχή, νομιμοποίηση. Έπειτα, ήρθε η παραγωγή και η δημόσια έκθεση. «Ο φόβος ήταν πάντα εκεί, μέχρι να καταλάβουμε ότι έπρεπε απλώς να συνεχίσουμε», ομολογεί ο Bhaskaran. «Στο τέλος γίνεται αναγκαίο να μη δίνεις δεκάρα», καταλήγει η Dalton.
Πριν τους αποχαιρετήσω, έχω ήδη αποφασίσει ότι το δίδυμο Matières Fécales δεν αποσκοπεί σε μια συμφιλίωση ανάμεσα στην τέχνη και το εμπόριο. Η ουσία βρίσκεται στη συνύπαρξή τους με τα ρούχα ως ιδέες και την ομορφιά ως αποπλάνηση. Και στην κοινή πεποίθηση ότι η κατασκευή ενός ρούχου είναι που εξακολουθεί να έχει σημασία.




