Σε μια βιομηχανία που τρέχει με ρυθμούς εποχών και τάσεων, ο Galib Gassanoff ακολουθεί έναν δικό του. Τα ρούχα του αποφεύγουν την εφήμερη γλώσσα των trends και μιλούν με ένα λεξιλόγιο μνήμης, χειρωνακτικής δουλειάς και ήσυχης επιμονής. Σε μια συζήτηση με τον Filep Motwary, editor–at–large της Vogue Greece, ο Gassanoff μιλάει για μόδα που δεν αφορά μόνο κατανάλωση, αλλά συνείδηση: για ρούχα που γίνονται χώροι σκέψης και στοχασμού, όχι απλώς προϊόντα.
Το brand INSTITUTION δεν είναι μόνο ένα fashion project. Είναι ένας ζωντανός οργανισμός, διαμορφωμένος από μνήμη, ηθική και συνέχεια. Ιδρυμένο από τον Gassanoff, αντικατοπτρίζει τις κουλτούρες που ζει, φέρνοντας τη μόδα πέρα από την αισθητική σε κοινωνική και καλλιτεχνική ευθύνη. Το όνομά του μιλά για διάρκεια—ένα σύστημα αξιών, κανόνων και τελετουργιών που αντέχουν στον χρόνο, όπως οι παραδόσεις που ενσωματώνονται στο ίδιο το έργο.
Ο Gassanoff μεγάλωσε στα περίχωρα της Tbilisi, στο σταυροδρόμι γλωσσών και τεχνών, ανάμεσα σε γνώση που κληρονόμησε και μνήμες της παιδικής του ηλικίας. Οι αζερικές του ρίζες και η γεωργιανή ανατροφή διαμόρφωσαν τη ματιά του. Στα δεκαοκτώ του μετακόμισε στο Μιλάνο, όπου η επίσημη μόδα συνάντησε την καθημερινή, βιωματική κουλτούρα. Μολις το 2024 ίδρυσε το brand του ως μια πλατφόρμα πολιτιστικής αναστοχαστικότητας, συνεργασίας και πειραματισμού. Κάθε project απαιτεί επιμονή—στην τέχνη, την ταυτότητα και τη συλλογική γνώση—τοποθετώντας τη μόδα ως μαρτυρία, όχι ως τάση.
«Προτιμώ να μιλάω για μια συλλογή κομματιών», λέει ο Gassanoff, απομακρυνόμενος από την εμπορική λογική. Όπου μια κλασική συλλογή σχεδιάζεται για κινητικότητα και χρηστικότητα, η δική του αφηγείται ιστορίες, φέρνει στο φως μνήμες και, κάποιες φορές, προκαλεί τον θεατή να σκεφτεί. Η μόδα μεταμορφώνεται σε μέσο αναζήτησης. «Να ωθήσω τον θεατή, τον πελάτη ή έναν συλλέκτη να σκεφτεί, να πυροδοτήσω ιδέες, να φέρω συνείδηση ή απλώς να εμπνευστώ, αυτος ειναι ο στόχος μου!», λέει, με μια ήρεμη σοβαρότητα που γίνεται αισθητή σε κάθε του λέξη.
Η τέταρτη συλλογή του, «SU», κινείται σαν ήσυχη μελέτη πάνω στην όραση, το να γίνεσαι ορατός και στη μνήμη. Από την πρωτοτουρκική λέξη για το νερό, το «SU» λειτουργεί ταυτόχρονα ως αρχή και καθρέφτης—κάποτε κρατημένο από την ψυχή, τώρα αντικατεστημένο από το αδιάλειπτο βλέμμα μιας κάμερας. Ο Gassanoff ανοίγει τη συλλογή με σακάκια εμπνευσμένα από το Chepken, απλοποιημένα σε μάλλινα και bouclé, όπου η εγκράτεια γίνεται σεβασμός. Επιτέλους μια σσυλλογή όπου η χειροτεχνία στηρίζει την αφήγηση. Στους υγροβιότοπους της Masallı και του Lankaran, γυναίκες μαζεύουν καλάμια και υφαίνουν Typha Latifolia, μετατρέποντας το οικιακό τελετουργικό σε φορέσιμη τέχνη. Στη Γεωργία, αζερικές κοινότητες πλέκουν βαμβακερά κορδόνια—υπογραφή του INSTITUTION—ανακαλώντας τα χαλιά του Borchaly και αντιστεκόμενες στην εξαφάνισή τους. Κάθε χέρι, κάθε κίνηση και κόμπος, κουβαλάει ιστορία και γνώση που μεταφέρεται ζωντανή στην εποχή μας. Η γραμμή μεταξύ διατήρησης και αναδιαμόρφωσης είναι λεπτή. Η διατήρηση κρατά τη συνέχεια η επαναερμηνεία φέρνει αλλαγή. «Τα πολιτιστικά χειροτεχνήματα είναι ζωντανοί οργανισμοί», λέει. «Χρειάζονται προσοχή για να διατηρηθεί η μνήμη και η ταυτότητα πέρα από τα σύνορα.»
Στο SU, το νερό γίνεται η αντανάκλαση της ψυχής που αντικατοπτρίζει χωρίς πρόθεση. «Η ταυτότητα δεν ανακαλύπτεται πλέον, παρά παράγεται», λέει ο Gassanoff. Το έργο του τέμνεται με τις σύγχρονες αγωνίες γύρω από την επιτήρηση. Αναστρέφοντας το βλέμμα προς το κοινό, το INSTITUTION δεν καταδικάζει ούτε εγκωμιάζει την κουλτούρα της επιτήρησης· την αποκαλύπτει. «Το έργο κρατά και τις δύο πλευρές σε ένταση», λέει. Σήμερα, ο στοχασμός συνδέεται με το να γίνεσαι ορατός. Η ένταση μεταξύ περιορισμού και έκφρασης καθορίζει την κατανόηση του για τη μόδα. Η προσωπική έκφραση δεν είναι ποτέ εντελώς ελεύθερη διαμορφώνεται από το πλαίσιο, την εξουσία και τους κανόνες. Το νόημα αναδύεται μέσα από τον περιορισμό και την επαναδιαπραγμάτευση θεσμικών κανόνων.
Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στις παραδοσιακές τεχνικές. Η αυθεντικότητα, για τον Gassanoff, δεν είναι στιλιστικό εφέ αλλά μια κατάσταση ριζωμένη στην έννοια του τόπου. Αν αφαιρέσεις μια τεχνική από τη γη και την κοινότητα που τη δημιούργησαν και διαμόρφωσαν για αιώνες, γίνεται απλώς ερμηνεία. Από την ίδρυση του INSTITUTION, στηρίζει τις κοινότητες της καταγωγής του, συνεργαζόμενος με συλλογικά γυναικών που υφαίνουν και δημιουργούν. Οι γυναίκες δεν είναι ανώνυμες είναι συνδημιουργοί και θεματοφύλακες πολιτισμού, και η γνώση τους διαμορφώνει το τελικό έργο. Με αυτόν τον τρόπο, η πολυτέλεια δεν είναι αποκλειστικότητα αλλά οικειότητα και ισότητα.
Γνωρίζοντας ότι οι παραδοσιακές τεχνικές κινδυνεύουν να αποσπαστούν από το πλαίσιο τους όταν ενταχθούν σε σύγχρονο σχέδιο, ο Gassanoff αναλαμβάνει την ευθύνη πέραν της κατασκευής αλλά και της επικοινωνίας, ώστε το νόημα να ταξιδεύει μαζί με τη μορφή.
Ορίζοντας μια ρευστή ταυτότητα στο έργο του, προσαρμοστική και διαλογική«σαν το νερό», οι συλλογές χαρτογραφούν με ακρίβεια την τομή της κληρονομιάς, της προσωπικής εμπειρίας και της σύγχρονης ζωής. Αποφεύγοντας εποχιακές ετικέτες, αριθμεί και ονομάζει τα έργα του προοδευτικά, καταγράφοντας στιγμές, συνεργασίες και ιστορίες, προστατεύοντάς τα από την αμνησία της βιομηχανίας.
Για το μέλλον, δε δίνει μεγαλοστομίες. «Ας δούμε πού φυσά ο άνεμος», λέει. Βήμα βήμα, χωρίς βιασύνη, με το βάρος και τη σοφία του παρελθόντος.
