Δεν έχω δει ποτέ Friends. Δεν μπορώ να συναισθανθώ τους φίλους που λένε πως η Lisa Kudrow είναι η «Phoebe μας» oύτε κουβαλώ τη νοσταλγία της σειράς και τη «ζώνη» άνεσης που έχουν προσφέρει οι επαναλήψεις της σε μια ολόκληρη γενιά. Μέσα στα χρόνια, βέβαια, άκουσα πολλές φορές για τη διάσημη σκηνή όπου η Phoebe τραγουδάει το Smelly Cat με την κιθάρα της, ενώ απέκτησα και μια αίσθηση της χαριτωμένης αφέλειας του ρόλου, αλλά η επαφή μου με την Kudrow, παραδόξως, δεν ξεκίνησε από την comfort τηλεοπτική οικειότητα των ’90s.
Αυτό που μου αρέσει πολύ σε εκείνη είναι το ότι δεν είναι ένας άνθρωπος παγιδευμένος στη μυθολογία του παρελθόντος του. Έχει στο ενεργητικό της έναν σπουδαίο κωμικό ρόλο, όμως ποτέ δεν έδειξε να τον αντιμετωπίζει σαν καταφύγιο ή σαν διαβατήριο διαρκούς συμπάθειας. Ίσως γι’ αυτό με κέρδισε μέσα από μεταγενέστερους ρόλους και συνεντεύξεις της. Κάποια στιγμή, ένας φίλος μού πρότεινε το The Comeback ως μια «δυνατή» σατιρική σειρά που αξίζει να δω, μια και εργάζομαι στον χώρο των media. Είδα πως την ιδέα και το σενάριο υπέγραφε η Kudrow, μαζί με τον Michael Patrick King, τον συνδημιουργό του Sex and the City, και έβαλα να δω το πρώτο επεισόδιο.
Στο The Comeback, η Kudrow πρωταγωνιστεί ως Valerie Cherish, μια ξεχασμένη ηθοποιός των αμερικανικών sitcom, που παλεύει απελπισμένα να παραμείνει ορατή σε μια βιομηχανία που αντικαθιστά τις γυναίκες μόλις πάψουν να είναι εύκολα διαχειρίσιμες. Η σειρά κυκλοφορεί έως σήμερα με έναν απρόσμενο τρόπο: ανά περίπου δέκα χρόνια. Ξεκίνησε με μια αμφιλεγόμενη πρώτη σεζόν το 2005, επέστρεψε το 2014 με τη δεύτερη και αυτόν τον Μάιο ολοκληρώνει τον κύκλο της με την τρίτη και τελευταία. «Υπήρχε πάντα μεγάλη οικειότητα στο να γράφω με τον Michael», μου λέει η Kudrow, έχοντας δεχθεί να μιλήσουμε με αφορμή το τέλος της σειράς. «Κάνουμε αυτή τη σειρά εδώ και είκοσι χρόνια, με διαλείμματα. Αρχίσαμε να γράφουμε την τρίτη σεζόν, γυρνώντας πίσω στις προηγούμενες δύο ως βασικό σημείο αναφοράς και αφήνοντας δευτερεύον το σημερινό τηλεοπτικό τοπίο. Φέτος, επικεντρωθήκαμε στον φόβο που τροφοδοτεί η άφιξη της τεχνητής νοημοσύνης στη βιομηχανία του entertainment», με πληροφορεί.
Το The Comeback είναι μια σειρά που από το πρώτο επεισόδιο σατιρίζει την τηλεοπτική βιομηχανία και, παράλληλα, την ανάγκη που γεννά για επιβεβαίωση. Όσο ακολουθεί την Cherish στην απεγνωσμένη προσπάθειά της να ξαναγίνει διάσημη, μας δείχνει πόσο μπορεί να αγωνιά κάποιος που παλεύει διαρκώς να αποδείξει ότι δικαιούται να υπάρχει στο κάδρο, ακόμη κι όταν αυτό έχει αλλάξει κανόνες, ρυθμό και πρόσωπα. Η κάμερα της σειράς, με πολύ συμβολική κινησιολογία, δεν επιτρέπει ποτέ στην πρωταγωνίστρια να ξεφύγει από την ίδια της την εικόνα. Και όσο οι εποχές αλλάζουν, η σειρά μετακινεί το κέντρο βάρους της από τη σάτιρα της reality τηλεόρασης στην αρχή, στην άνοδο του streaming και στην παρακμή των sitcoms έπειτα, και, τελικά, στην απειλή του ΑΙ για τη δημιουργία – η τρίτη σεζόν βρίσκει τη Valerie να παίζει στο πρώτο sitcom γραμμένο με τεχνητή νοημοσύνη. «Με τον Michael εμπνευστήκαμε από το AI, αλλά δεν το χρησιμοποιήσαμε καθόλου στη διαδικασία του σεναρίου. Δεν χρησιμοποιώ ποτέ το ChatGPT, αν και σχεδόν όλοι οι γνωστοί μου χρησιμοποιούν εφαρμογές AI. Ακόμα και όταν κάνω μια ερώτηση στο διαδίκτυο, η πρώτη απάντηση που εμφανίζεται είναι αποτέλεσμα τεχνητής νοημοσύνης, χωρίς να το έχω ζητήσει, και αυτό δεν μου αρέσει καθόλου», περιγράφει.
Η σειρά ήταν πάντα πιο μπροστά από την εποχή της, πριν από τα social media και την κουλτούρα της διαρκούς αυτοέκθεσης. Σήμερα, βλέπουμε ηθοποιούς να καλούνται να είναι μόνιμα διαθέσιμοι, online, να σχολιάζονται. Η Kudrow ανήκει σε μια άλλη γενιά – σε πρόσφατο podcast, όπου ρωτήθηκε πόσο online είναι, απάντησε πως δεν ξέρει τι σημαίνει αυτό! «Δεν είμαι σίγουρη ποιο είναι το αποτέλεσμα αυτής της αλλαγής. Μερικοί από τους πιο επιτυχημένους ηθοποιούς δεν έχουν social media· άλλοι έχουν. Και οι δύο όμως καταλήγουν να κάνουν σειρές και ταινίες που ο κόσμος θέλει να δει. Θα δείξει πού θα οδηγήσει όλο αυτό», λέει. Τη ρωτάω για την κωμωδία και πώς την αισθάνεται σήμερα, που έχουμε γίνει πιο αυστηροί με τον δημόσιο λόγο. Στο πρώτο επεισόδιο της τρίτης σεζόν, άλλωστε, η Valerie λέει στον ατζέντη της πως αυτή την εποχή ο κόσμος χρειάζεται το γέλιο περισσότερο από ποτέ. «Θα έλεγα πως η κωμωδία έχει χάσει την αιχμηρότητά της, γιατί φοβόμαστε μην προσβάλουμε. Θέλω να πιστεύω πως είναι κάτι που θα αλλάξει, όμως, και θα βρει έναν τρόπο να ισορροπήσει, γιατί πραγματικά χρειαζόμαστε τον αυτοσαρκασμό και το γέλιο», απαντά.
Από τα λίγα που ξέρω για τη Phoebe, έχω καταλάβει πως ήταν ένας χαρακτήρας γλυκός, με μια αθωότητα που γεννούσε πηγαία το γέλιο. Ακόμα και αν ήταν ρόλος που θα μπορούσε εύκολα να είχε καταλήξει καρικατούρα –η Kudrow είχε σχολιάσει παλαιότερα πως τη χαρακτήριζαν ως το «6ο Φιλαράκι», υποτιμώντας τη δυναμική του ρόλου της στη σειρά– η Phoebe είχε, όπως λέει, «τον δικό της τρόπο να βλέπει τον κόσμο χωρίς να πληγώνει κανέναν, παραμένοντας καλή και όχι ανόητη». Η ηθοποιός, μάλιστα, αποκάλυψε πως το τελευταίο διάστημα είχε επιστρέψει στα Φιλαράκια, βλέποντας τη σειρά πριν κοιμηθεί και γελώντας με την ψυχή της. «Δεν το έκανα γιατί ήθελα να αναβιώσω τη Phoebe, αλλά γιατί είχα ανάγκη από μια κωμωδία που θα με έκανε να ξεκαρδιστώ στα γέλια», αναφέρει. Ο άνδρας της, όπως είπε, γελούσε γλυκά όταν έμπαινε στο δωμάτιο και την έβλεπε να παρακολουθεί τη «σειρά της», αφήνοντάς τη να την απολαύσει μόνη. Αναρωτιέμαι αν εκπλήσσεται όταν την αναγνωρίζουν από κάποια άλλη δουλειά εκτός από το Friends. «Είναι πάντα μια πολύ ευχάριστη έκπληξη όταν συμβαίνει αυτό. Οι περισσότεροι μου μιλούν για το Friends, αλλά υπάρχουν και εκείνοι που ξέρουν το The Comeback ή το Romy & Michele, και το απολαμβάνω εξίσου», λέει.
Με αφορμή την τελευταία φράση της περί απολαύσεων, της αναφέρω πως το τεύχος στο οποίο θα δημοσιευθεί η συνέντευξή μας «υφαίνει» τη γενικότερη αίσθηση του appetite, της όρεξης για ζωή, για ανεμελιά, για ανατροπές – κάτι που πολλές φορές η κοινωνία καλεί τις γυναίκες να αποσιωπήσουν προκειμένου να «χωρέσουν» στις επιταγές της. Άραγε, εκείνη το έχει αισθανθεί; «Λατρεύω τη γυναικεία μου φύση τόσο πολύ, που συχνά ξεχνούσα ότι το να είσαι γυναίκα επαγγελματίας συνεπάγεται πολλές προκλήσεις. Πάντα σοκαριζόμουν όταν με υποτιμούσαν και έπειτα θυμόμουν πως μάλλον συμβαίνει είτε επειδή δεν είμαι άνδρας, είτε επειδή έχω υποδυθεί χαρακτήρες που θεωρούνταν χαζοί και αυτό έκανε τον κόσμο να πιστεύει πως και εγώ είμαι επιπόλαιη. Δυστυχώς, έχει συμβεί», περιγράφει.
Όπως και να έχει, η ίδια εξακολουθεί να υπερασπίζεται το δικαίωμα στο γέλιο και στην προσωπική ταυτότητα. Θυμάμαι ότι στο τέλος της πρώτης σεζόν του The Comeback, η Valerie δίνει μια τελευταία συνέντευξη στην ντοκιμαντερίστρια Jane, η οποία της λέει: «Valerie, σε παρακολουθώ είκοσι χρόνια σε μια βιομηχανία που δεν σου πρόσφερε τίποτε άλλο εκτός από ταπείνωση. Δεν ξέρω πώς τα κατάφερες να συνεχίσεις». «Μοιάζει αστείο, αλλά εγώ ποτέ δεν το αισθάνθηκα. Νομίζω ότι πρέπει να συμφωνήσεις για να σε υποτιμήσουν, και εγώ ποτέ δεν υπέγραψα κάτι τέτοιο», της απαντά. Αυτή είναι η Valerie που φαντάστηκε πριν από είκοσι χρόνια η Lisa και τώρα την αποχαιρετά, πιστή στον εαυτό της και στα αντανακλαστικά της.
