Μια καρδούλα σε ένα post στο Instagram ή στο προφίλ ενός ανθρώπου στα dating apps μοιάζει εκ πρώτης ακίνδυνη, δεν κοστίζει τίποτα και δεν σηματοδοτεί και τίποτα. Η διαδικτυακή κουλτούρα μας έμαθε, άλλωστε, ότι είναι αρκετή ως ένδειξη ενδιαφέροντος – έστω κι αν στις περισσότερες περιπτώσεις δεν λειτουργεί. Ας είμαστε, όμως, ειλικρινείς ένα like δεν θα οδηγήσει από μόνο του σε μία συζήτηση ή σε κάποια ανταλλαγή κοπλιμέντων και σχολίων. Στεκόμαστε πίσω από οθόνες, περιμένοντας η άλλη πλευρά να διανύσει την όποια απόσταση. Το ίδιο, ωστόσο, συμβαίνει και στον έξω κόσμο. Κοιταζόμαστε στον δρόμο, στο μπαρ, στο καφέ, στη δουλειά, αλλά δεν κάνουμε ποτέ το επόμενο βήμα. Και κάπως έτσι η πρώτη κίνηση χάνεται μες στις σκέψεις μας.
Οι νέοι κώδικες της επαφής
Πριν μερικά χρόνια, ένα από τα πλέον δημοφιλή dating apps, διαφημιζόταν ως ξεχωριστό και πρωτοπόρο γιατί έθετε την πρώτη κίνηση αποκλειστικά και μόνο στη δικαιοδοσία των γυναικών. Η πρόθεση ήταν διπλή: από τη μία η ενδυνάμωση και από την άλλη η αποφυγή προσβλητικών συμπεριφορών από την πλευρά του ανδρικού φύλου. Τα χρόνια πέρασαν κι αυτό σταδιακά άλλαξε. Μέχρι κι εκεί που πρότινος τα πράγματα έμοιαζαν ασφαλέστερα, το παιχνίδι επέστρεψε στην κανονική του ροή. Παράλληλα, στο λεξιλόγιο του dating προστέθηκαν ακόμη περισσότεροι όροι όπως και ακόμη περισσότεροι φόβοι.
Από το catfishing (τη διαδικτυακή παρουσίαση ενός ατόμου με τρόπο που απέχει πολύ από την πραγματικότητα – χωρίς αυτό να περιορίζεται στην εμφάνιση) και το love bombing (την αρχική, υπέρμετρη εκδήλωση των συναισθημάτων αγάπης προτού καν σχηματιστεί ένα είδος ουσιαστικής επαφής), μέχρι το ghosting (την ξαφνική εξαφάνιση του άλλου) και το zombieing (την εξίσου ξαφνική επανεμφάνισή του μετά από καιρό απουσίας), οι σχέσεις σήμερα βασίζονται όλο και περισσότερο στο πώς δομείται η επαφή. Αναπόφευκτα, όμως, αυτή επαναπροσδιορίζεται. Από τη στιγμή που μας αρέσει κάποιος, είτε online είτε offline, μπορούμε να κάνουμε την πρώτη κίνηση ή παραβιάζουμε τα όριά του; Κι αν η πρώτη κίνηση έχει γίνει αλλά η συνέχεια αργεί, μπορούμε να αναζωπυρώσουμε με κάποιον τρόπο το ενδιαφερον ή η σιωπή είναι οριστική;
Σχέσεις vs φεμινισμός
Ας μην γελιόμαστε, μια γυναίκα σπάνια θα κατηγορηθεί για ghosting ή για παραβίαση των ορίων ενός άντρα, χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει πως δεν συμβαίνει. Το κλασικό δίπολο των ετεροκανονικών σχέσεων παραμένει δυστυχώς μέχρι και σήμερα εξίσου ισχυρό. Ο άντρας είναι εκείνος που συνήθως εμφανίζεται, εξαφανίζεται ή και επανεμφανίζεται, διατηρώντας τα ηνία της επικοινωνίας και της επαφής. Ακούγεται ενδεχομένως σεξιστικό και αναχρονιστικό, αλλά η πραγματικότητα το επιβεβαιώνει. Εκείνος κάνει συνήθως την πρώτη κίνηση, έστω κι αν οι όροι φαίνονται ίσοι. Κι ακριβώς επειδή εκείνος κάνει την πρώτη κίνηση, διατηρεί αυτόματα και τον δυναμικό έλεγχο της όλης επικοινωνίας.
Παράλληλα, η χρόνια αποδοκιμασία των δυναμικών γυναικών και ο χαρακτηρισμός τους ως «εύκολων» ή ακόμη και «ευνουχιστικών» διευκολύνει αυτού του είδους την εξουσία. Είναι μια βολική μα βαθιά προβληματική συνθήκη που καλά κρατεί. Από τις σειρές μέχρι τα βιβλία, η διδαχή είναι η ίδια. Ο μόνος τρόπος για να διεκδικήσει μια γυναίκα έναν άντρα είναι να του στήσει μια παγίδα, να τον αποπλανήσει, να το παίξει «δύσκολη» – ό,τι κι αν σημαίνει αυτό. Μέχρι και στην περίπτωση της Carolyn Bessette, όπως αυτή παρουσιάζεται στη σειρά Love Story, ο αρχικός δυναμισμός χάνεται αίφνης όταν ο άλλος πάρει το πάνω χέρι.
Μια ουσιαστική μετατόπιση
Όσο κι αν μας αρέσει να βλέπουμε τις σχέσεις ως ένα παιχνίδι εξουσίας, μακροπρόθεσμα αυτό καταλήγει καταστροφικό. Οι σχέσεις βασίζονται στην ουσιαστική επικοινωνία και στην αμοιβαία προσπάθεια κι αυτό δεν θα αλλάξει έστω κι αν χρησιμοποιούμε πια άλλες λέξεις. Αν θέλουμε να επαναπροσδιορίσουμε το παιχνίδι του dating, θα πρέπει να ξεφύγουμε από τα σεξιστικά δίπολα και την ιδέα της μυστηριώδους και απρόσιτης γυναίκας, όπως και από εκείνη του διεκδικητικού και δυναμικού άντρα. Τι σημαίνει αυτό; Παρά τους φόβους και όσα έχουμε μάθει, η πρώτη κίνηση ανήκει εξίσου και στις δύο πλευρές. Το να μειώσει κάποιος την απόσταση και να εκτεθεί, εκφράζοντας τα συναισθήματά του και την επιθυμία του μπορεί να φαντάζει με ρίσκο αλλά είναι τελικά το πιο βοηθητικό πράγμα. Η απόρριψη ή μη ουσιαστική ανταπόκριση είναι μια πολύ χρήσιμη απάντηση – το ίδιο και το ghosting. Γιατί σημασία δεν έχει ποιος κάνει την πρώτη κίνηση, αλλά ποιος είναι έτοιμος να επικοινωνήσει ουσιαστικά και με συνέπεια.
Διαβάστε επίσης/ Swag Gap: Το νέο χάσμα των σχέσεων
