Όταν έλαβα το πρωινό τηλεφώνημα ότι η Miranda July ήταν διαθέσιμη για την τηλεφωνική συνομιλία μας το απόγευμα, βρισκόμουν στην Αίγυπτο, μπροστά στον καθηλωτικό ναό της Χατσεπσούτ, η οποία, όταν πέθανε ο βασιλιάς σύζυγός της, αποφάσισε να μην ξαναπαντρευτεί και να κυβερνήσει η ίδια ως φαραώ – μία από τις ελάχιστες βασίλισσες στις χιλιετίες της ιστορίας της αρχαίας Αιγύπτου. Η July είναι εικαστικός, περφόρμερ, σκηνοθέτις και συγγραφέας του παγκόσμιου best seller Στα τέσσερα (εκδ. Αλεξάνδρεια), το οποίο οι New York Times χαρακτήρισαν ως «Το πρώτο μεγάλο μυθιστόρημα για την περιεμμηνόπαυση». Εδώ και αρκετούς μήνες μοιράζεται σκέψεις και στιγμές από την καθημερινότητά της μέσω της πλατφόρμας για newsletter Substack, έχοντας καταφέρει να χτίσει γύρω της μια τεράστια κοινότητα γυναικών οι οποίες επικοινωνούν στο chat μαζί της, και μεταξύ τους, με ειλικρίνεια, κατανόηση και ευαισθησία για τα σώματα, τις σχέσεις και τις αγωνίες τους. Έχοντας αναδειχθεί σε μία από τις πιο τολμηρές φωνές της εποχής μας, η July έρχεται από το Λος Άντζελες στη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση στις 30 Απριλίου, για μια συζήτηση με την καλλιτεχνική διευθύντρια του Ιδρύματος Ωνάση, Αφροδίτη Παναγιωτάκου, προκαλώντας μας να ξανασκεφτούμε τον θεσμό του γάμου και της οικογένειας.
Η τηλεφωνική μας συζήτηση ξεκίνησε με την αναφορά μου στη Χατσεπσούτ, καθώς θεώρησα πως ήταν σημαδιακό το ότι μέσα στην ίδια μέρα ήρθα «σε επαφή» με δύο δυναμικές γυναίκες που θαυμάζω. Έκπληκτη, μου είπε πως λίγο πριν είχε σώσει στο κινητό της μια φωτογραφία του Τουταγχαμών που της είχε κάνει εντύπωση! Ναι, ήταν σημαδιακό!
Miranda, μου αρέσει που μοιράζεσαι μέσω του Substack σου φωτογραφίες που θα προκαλέσουν συνειρμούς και σκέψεις σε όλες μας. Ισχύει το ότι θα ξεκινήσεις και μια υπηρεσία dating στην πλατφόρμα;
Ναι, θα ονομάζεται Beguiled (Σαγηνευμένη) και μόλις έστειλα το ερωτηματολόγιο στην πρώτη γυναίκα που θα υποβάλει το προφίλ της προς κάθε ενδιαφερόμενο. Συνήθως, όταν φτιάχνεις προφίλ για dating, νιώθεις ντροπή και παίρνεις αμυντική στάση, γιατί η απογοήτευση και η απόρριψη είναι στον ορίζοντα. Στο Beguiled, όμως, αυτό θα είναι διαθέσιμο στην κοινότητά μου, που είναι πολύ υποστηρικτική και απολαμβάνει το διάβασμα, ακόμα και ενός dating προφίλ. Το ερωτηματολόγιο σε προσκαλεί να είσαι όσο πιο συγκεκριμένος μπορείς, στοιχεία που πυροδοτούν εξελίξεις είτε σε σχέσεις είτε στα επαγγελματικά. Είναι το ρίσκο που παίρνεις να είσαι ειλικρινής για όσα επιθυμείς, ακόμα κι αν είναι κάτι «ντροπιαστικό» – όπως συνέβη με το βιβλίο μου Στα τέσσερα, που όντως μου φαινόταν ντροπιαστικό στην αρχή.
Πράγματι, είναι σχεδόν ντροπή να παραδεχτείς ότι μεγαλώνεις και δεν σου αρέσει…
Ακόμα και να το σκέφτεσαι είναι ντροπή! Θεωρείται πιο κομψό να λες ότι είσαι υπεράνω, αλλά συνειδητοποιείς κάποια στιγμή πως αυτή η ηθικά ανώτερη στάση «κουμπώνει» στη μισογυνική λογική τού να αποδεχτούμε ότι θα υποφέρουμε και θα νιώθουμε απομονωμένες. Το να σωπαίνεις, όμως, δεν είναι πιο κομψό, είναι απλώς πιο βολικό για τους άλλους.
Πώς νιώθεις που έχεις δημιουργήσει μια τεράστια κοινότητα γυναικών παγκοσμίως οι οποίες είδαν τους εαυτούς τους στην ηρωίδα του βιβλίου Στα τέσσερα και άρχισαν να μιλούν για τις δυσκολίες και τις επιθυμίες τους;
Ήταν ακριβώς αυτό που ήθελα. Όταν έγραφα το βιβλίο, από τη μία υπήρχε το ρίσκο της ντροπής και από την άλλη το ενδεχόμενο να ταυτιστούν γυναίκες με την ιστορία μου και, ξαφνικά, να μη νιώθω τόσο μόνη στην υπόλοιπη ζωή μου. Ναι, μεγαλώνω, αλλά τώρα συνειδητοποιώ ότι αυτό που θα κάνει τη ζωή ενδιαφέρουσα και συγκινητική είναι η ζεστασιά, η συντροφιά και η οπτική όλων αυτών των γυναικών στην κοινότητά μου.
Η ηρωίδα σου συνειδητοποιεί πως δεν είναι ευτυχισμένη στον γάμο της και χωρίζει. Παρακολουθώντας τις συζητήσεις στο chat σου, βλέπω ότι πολλές συμμετέχουσες πήραν αντίστοιχες αποφάσεις.
Οι γυναίκες προσπαθήσαμε να φανταστούμε και να πετύχουμε μια καλύτερη ζωή για εμάς. Αυτό που μας παρουσιαζόταν ως ιδανικό ήταν να έχουμε έναν υπέροχο γάμο και… δεν είναι απόλυτα ξεκάθαρο τι ακολουθεί μετά (γέλια). Πρόκειται για μια ιστορία που προϋποθέτει ότι η εικόνα που έχεις για τον εαυτό σου θα μείνει αναλλοίωτη. Όμως, τα πράγματα αλλάζουν και δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να πιστεύουμε σε αυτή την εκδοχή της «καλής ζωής». Δεν λέω ότι είναι εύκολη απόφαση, αλλά η διαφορά ανάμεσα στην ταλαιπωρία του χωρισμού και την προηγούμενη ταλαιπωρία είναι ότι πλέον γνωρίζεις πως προσπαθείς για ένα καλύτερο μέλλον.
Η πρώτη μου γνωριμία με τη δουλειά σου ήταν το ντοκιμαντέρ Fire of Love, για τη σχέση ζωής δύο ηφαιστειολόγων, στο οποίο ήσουν αφηγήτρια. Ως καλλιτέχνιδα έχεις όλο το σώμα σου ως εργαλείο, αλλά με εξιτάρει σ’ εσένα ειδικά ο τρόπος που χορεύεις – μου θυμίζεις ηφαίστειο, γιατί δεν μπορώ ποτέ να προβλέψω ποια θα είναι η επόμενη κίνησή σου.
Θα ακουστεί στημένο, αλλά χθες ονειρεύτηκα την έκρηξη ενός ηφαιστείου και κόσμο που έτρεχε να σωθεί! Σχετικά με τον χορό, τώρα, δεν μπορώ να ακολουθήσω μια χορογραφία και όλο αυτό με τα βίντεο που πόσταρα χορεύοντας ξεκίνησε ως διάλειμμα από τις ώρες που περνούσα καθιστή γράφοντας το βιβλίο. Ήξερα ότι ήταν κι ένας τρόπος να φλερτάρω με τον κόσμο και ένιωθα ντροπή, αλλά δεν μπορούσα να με σταματήσω. Κοιτώντας πίσω, τότε που ήμουν ακόμη παντρεμένη, με μια συνηθισμένη ζωή, νομίζω ότι ο χορός ήταν μια ένδειξη για το κομμάτι του εαυτού μου που δεν μπορούσε να μείνει στάσιμο, όπως ένιωθα η υπόλοιπη μέσα στον γάμο μου. Κατά έναν τρόπο, αυτό το κομμάτι μου ακολούθησα για να με οδηγήσει σε μια νέα ζωή. Μετακόμισα πρόσφατα και στο νέο μου σπίτι έφτιαξα ένα δωμάτιο με ξύλινο πάτωμα και καθρέφτες κατά μήκος του τοίχου. Η φίλη μου, η Isabelle, στην οποία είναι αφιερωμένο το βιβλίο Στα τέσσερα, παρατήρησε ότι, ασυνείδητα, είχα φτιάξει ένα στούντιο χορού ως ωδή στο κομμάτι μου που με έφερε στο σήμερα. Είναι ωραίο να ακούς τις ανάγκες του σώματός σου, τόσο σε κυριολεκτικό όσο και σε μεταφορικό επίπεδο.
Ναι, και όταν τελείωσα το βιβλίο κατάλαβα ότι έπρεπε να κάνω μια παύση, γιατί είχα σχεδόν καταρρεύσει σωματικά, οπότε είπα στον εαυτό μου: «Είσαι εντάξει, σταμάτα τώρα, οι υπόλοιπες γυναίκες θα συνεχίσουν τη δουλειά που έκανες».
Όντως τη συνέχισαν, κάνοντας ακόμη και coming out ως bisexual όπως εσύ ή εξερευνώντας αν η πολυσυντροφικότητα μπορεί να βελτιώσει τις ερωτικές σχέσεις τους. Ναι. Οι άνδρες σκέφτονται «μα γιατί, αφού όλα είναι μια χαρά», εμείς όμως κάνουμε όλη τη συναισθηματική δουλειά, αλλά και τις δουλειές του σπιτιού και τη φροντίδα των παιδιών [γέλια]. Νομίζω πως όταν έχεις ζήσει το όνειρο του οικογενειακού βίου, καταλαβαίνεις ότι δεν χρειάζεσαι πλέον μια σχέση για τους ίδιους λόγους και μπορείς να είσαι πιο εφευρετική. Και η σχέση σου με τη μόδα είναι ιδιαίτερη, διαπιστώνω.
Αγαπώ τα ρούχα! Έχω μια ωραία ντουλάπα με όλα τα ρούχα μου σε ένα μέρος, επιτέλους, και σήμερα το πρωί διάλεξα να φορέσω δύο που δεν τα είχα συνδυάσει ποτέ. Δεν είναι το ίδιο με το να γράφεις μια νέα πρόταση που σε ευχαριστεί, αλλά είναι παρεμφερές ως αίσθηση, αν όχι ακόμα καλύτερο, γιατί αυτό έχει να κάνει με το σώμα αντί για το πνεύμα. Επίσης, τα ρούχα είναι μέσο σύνδεσης με τους ανθρώπους, οπότε είναι σημαντικά όσο λίγα άλλα πράγματα. Είναι γλυκό που και το 13χρονο παιδί μου νιώθει το ίδιο για τα ρούχα και στεκόμαστε και οι δύο μπροστά στον καθρέφτη προσπαθώντας να βρούμε άκρη μαζί.
Κλείνοντας, θα σε ρωτήσω ποια είναι η αγαπημένη σου ερώτηση από το ερωτηματολόγιο που έφτιαξες για τη δημιουργία dating προφίλ στο Beguiled.
Αναμένω με ενθουσιασμό να δω τι θα κάνουν οι συμμετέχουσες με την ερώτηση που λέει να ζητήσουν από πρώην σύντροφο να τις περιγράψει με λίγες φράσεις [γέλια].
Έχεις κάποια νέα δουλειά ή κάποιο νέο βιβλίο στα σκαριά;
Δεν μπορώ να πω περισσότερα, αλλά ετοιμάζω κάτι σε ένα μέσο με το οποίο δεν έχω ξαναδουλέψει και έχει κάποια σχέση με το βιβλίο Στα τέσσερα.
