Σε αντίθεση με ένα παραδοσιακό πρωινό ντους, το οποίο ενεργοποιεί και αφυπνίζει, ένα σκοτεινό ντους γίνεται ιδανικά 60 έως 90 λεπτά πριν τον ύπνο και στοχεύει στη χαλάρωση. Μειώνει την έκθεση στο φως, ρυθμίζει τη θερμοκρασία του σώματος και οδηγεί το σώμα προς τον ύπνο.
«Το σκοτεινό ντους είναι λιγότερο ένα τέχνασμα και περισσότερο ένας πολύ κομψός τρόπος για να κάνουμε αυτό που συμβουλεύει η Παραδοσιακή Κινέζικη Ιατρική όσο και η νευροεπιστήμη: να μειώσουμε την διέγερση, ώστε το σώμα να μπορεί να μεταβεί σε λειτουργία επιδιόρθωσης», εξηγεί η Ada Ooi, κλινικός ολιστικής κινεζικής ιατρικής και ιδρύτρια του 001 London.
«Στην Παραδοσιακή Κινεζική Ιατρική, το βράδυ είναι όταν το γιανγκ – η φωτεινή, εξωτερική, ενέργεια της ημέρας – θα πρέπει φυσικά να δώσει τη θέση του στο γιν, το οποίο είναι πιο σκοτεινό, πιο ήσυχο και εσωτερικό. Ένα ζεστό ντους που λαμβάνεται σχεδόν στο σκοτάδι μαλακώνει τα αισθητηριακά ερεθίσματα και δίνει την ευκαιρία σε νου-πνεύμα να ηρεμήσει», εξηγεί.
Τι δείχνουν οι έρευνες;
Η έρευνα αναφέρει μια παρόμοια ιστορία. Σε μια μελέτη που διεξήχθη σε 116 ενήλικες, ο τυπικός φωτισμός δωματίου μεταξύ του σούρουπου και της ώρας του ύπνου μείωσε τα επίπεδα μελατονίνης νωρίς το βράδυ κατά περίπου 70% σε σύγκριση με το πολύ αμυδρό φως, ενώ παράλληλα μείωσε τη συνολική διάρκεια απελευθέρωσης μελατονίνης κατά περίπου 90 λεπτά. Οι συμμετέχοντες ανέφεραν επίσης αυξημένη εγρήγορση, ένα συναίσθημα που δεν ευνοεί τον ύπνο.
Επιπλέον τα μπάνια είναι συχνά τα πιο φωτεινά δωμάτια του σπιτιού. Ο έντονος φωτισμός οροφή είναι ιδανικός για την εφαρμογή μάσκαρα το πρωί, αλλά πολύ λιγότερο χρήσιμος το βράδυ.
Η απουσία φωτός
«Από την οπτική γωνία του εγκεφάλου, ο πιο σημαντικός παράγοντας εδώ δεν είναι το ντους, είναι η απουσία φωτός», εξηγεί η Jane Ollis, ιατρική βιοχημικός και ιδρύτρια της νευροτεχνολογικής εταιρείας Sona. «Το φως που εισέρχεται στο μάτι τροφοδοτεί απευθείας τον υποθάλαμο, καταστέλλοντας τη μελατονίνη και διατηρώντας τον εγκέφαλο σε κατάσταση εγρήγορσης. Αφαιρώντας αυτό το φως, αφαιρείτε ένα από τα ισχυρότερα σήματα «μένουμε ξύπνιοι» του εγκεφάλου». Το σκοτάδι μειώνει επίσης το γνωστικό φορτίο, συνεχίζει η Ollis. «Η όραση είναι ένα από τα πιο απαιτητικά συστήματα του εγκεφάλου. Αν την αφαιρέσετε, ο φλοιός θα έχει λιγότερες δυνατότητες. Δεν είναι ότι ο εγκέφαλος χαλαρώνει ξαφνικά, απλώς έχει λιγότερα να επεξεργαστεί».
Η θερμοκρασία παίζει επίσης ρόλο, καθώς έρευνες δείχνουν ότι η παραμονή περίπου 10 λεπτών σε νερό θερμαινόμενο στους 40-42°C, μία έως δύο ώρες πριν τον ύπνο, μπορεί να μειώσει την έναρξη του ύπνου και να βελτιώσει την ποιότητά του. «Όχι επειδή είναι «χαλαρωτικό» με την έννοια ενός σπα, αλλά επειδή αλλάζει τη θερμική δυναμική του σώματός σας», εξηγεί η Ollis.
«Ένα ζεστό ντους αυξάνει τη θερμοκρασία του δέρματος και προάγει την απώλεια θερμότητας όταν βγαίνετε έξω, επιτρέποντας στην κεντρική θερμοκρασία του σώματος να πέσει. Αυτό είναι ένα από τα φυσιολογικά σημάδια που βοηθούν στην έναρξη του ύπνου».
Ωστόσο, προειδοποιεί: «Το ντους στο σκοτάδι δεν είναι μια σημαντική ανακάλυψη στη νευροεπιστήμη. Αυτό που κάνει πραγματικά αυτή η τάση είναι να ανασυσκευάζει μερικές καθιερωμένες αρχές της νευροβιολογίας σε μια νέα ιεροτελεστία που μοιάζει πρωτότυπη, αλλά δεν είναι».
Μπορεί το ντους στο σκοτάδι να βελτιώσει τον ύπνο;
Η πρώτη προσπάθεια μου φάνηκε ελαφρώς ανησυχητική. Ωστόσο, μόλις τα μάτια μου συνήθισαν, η εμπειρία έγινε μάλλον χαλαρωτική. Χωρίς την αντανάκλαση του φωτισμού, αφοσιώθηκα στον ήχο του νερού και ένιωσα την νοητική αριθμητική της αυριανής λίστας υποχρεώσεων να διαλύεται. «Πολλοί άνθρωποι θα παρατηρήσουν μια αίσθηση ηρεμίας ή θα βρουν πιο εύκολο να κοιμηθούν, ακόμα και μετά την πρώτη προσπάθεια. Αλλά αυτό γίνεται καλύτερα κατανοητό ως μια αλλαγή κατάστασης, όχι ως μια μεταμόρφωση. Δεν είναι επανασύνδεση του εγκεφάλου, είναι απλώς η ευθυγράμμιση του περιβάλλοντός σας με αυτό που το νευρικό σας σύστημα προσπαθεί ήδη να κάνει στο τέλος της ημέρας».
Αξίζει επίσης να σημειωθεί τι δεν είναι το ντους στο σκοτάδι, ότι δηλαδή αποτελεί μια γρήγορη λύση για την αϋπνία ή τα μακροχρόνια προβλήματα ύπνου. «Προς το παρόν δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι το ντους στο σκοτάδι διεγείρει άμεσα το πνευμονογαστρικό νεύρο», λέει η Olis. «Δεν πατάτε ένα «κουμπί του πνευμονογαστρικού νεύρου», απλώς αφαιρείτε τον θόρυβο που διατηρεί το σύστημα ενεργοποιημένο».
«Ομοίως, τεχνολογίες όπως τα στρώματα PEMF (παλμικού ηλεκτρομαγνητικού πεδίου) έχουν σχεδιαστεί για να προάγουν τη χαλάρωση και την ανάρρωση μέσω ηλεκτρομαγνητικής διέγερσης χαμηλής συχνότητας. Ενώ η βάση δεδομένων εξακολουθεί να αναδύεται, αυτά τα είδη εργαλείων προσφέρουν μια πιο στοχευμένη και σκόπιμη προσέγγιση από την απλή αφαίρεση του φωτός στο ντους», προσθέτει ο Bernath. Και αν ένα μπάνιο με κεριά παραμένει η προτίμησή σας, υπάρχουν στοιχεία που το υποστηρίζουν. Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Journal of Physiological Anthropology διαπίστωσε ότι οι συμμετέχοντες που έκαναν ένα μεγάλο μπάνιο κοιμήθηκαν πιο γρήγορα και ανέφεραν καλύτερη ποιότητα ύπνου από εκείνους που έκαναν ντους. Όπως σημειώνει, ωστόσο, η Ollis, «η νευροεπιστήμη είναι σε γενικές γραμμές η ίδια. Η διαφορά είναι συμπεριφορική, όχι βιολογική».
Διαβάστε επίσης / Ο τρόπος που μαγειρεύουμε μπορεί να επιταχύνει την γήρανση της επιδερμίδας;
