Ο Ιταλός σχεδιαστής Niccolo Pasqualetti, μέσω του brand του προσεγγίζει τη μόδα με μια ιδιαίτερη ματιά, συνδυάζοντας τη δεξιοτεχνία με τον πειραματισμό. Πάντα με το βλέμμα στη σαγήνη και στη βιωσιμότητα. Aποκλειστική συνέντευξη και φωτογραφίες από τον Editor-at-Large της Vogue Greece, Filep Motwary
Το Σαν Μινιάτο, ένα ήσυχο «κόσμημα» φωλιασμένο στους κυματιστούς λόφους της Τοσκάνης, κοντά στην Πίζα, είναι ο τόπος όπου ο Niccolò Pasqualetti ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με τη σημασία της χειροτεχνίας, με τη δεξιοτεχνία που μεταφέρεται από χέρι σε χέρι, από εργαστήριο σε εργαστήριο. Μεγαλώνοντας σε αυτό το εύφορο περιβάλλον, απορρόφησε τις αποχρώσεις και τις υφές πριν ακόμα κατανοήσει πλήρως τη γλώσσα της μόδας, που ήταν τότε για εκείνον κάτι απόμακρο. Ήρθε σε επαφή με αυτόν τον κόσμο μέσω της οικογένειας και της κοινότητας, αφού οι δερματοτεχνίτες, οι υποδηματοποιοί και οι εργάτες των εργοστασίων -οι πιο άμεσες εκφράσεις της ραπτικής στην πόλη- τον εισήγαγαν σε μια βιομηχανική ανάγνωση της τέχνης αντί για τη λαμπερή δημόσια όψη της. Σήμερα, θυμάται πως ως νεαρό αγόρι ήταν περιτριγυρισμένος από ενήλικες βιρτουόζους του Made in Italy, κάτι που διαμόρφωσε την αντίληψή του για τη δεξιοτεχνία πολύ πριν αντιληφθεί τη μόδα ως εικόνα.
«Έβλεπα τη μόδα περισσότερο ως βιομηχανία», λέει. «Η τέχνη του δέρματος και η υποδηματοποιία ήταν οι πιο άμεσες συνδέσεις μου με αυτήν. Το γκλάμουρ και οι επιδείξεις δεν με συγκινούσαν. Αυτή η επίγνωση ήρθε αργότερα, ως θέαμα και εικόνα μέσα από περιοδικά όπως η Vogue Italia, που μου αποκάλυψαν πως η μόδα μπορεί να είναι οπτική, αφηγηματική και εκφραστική. Το έντυπο έγινε πύλη σε έναν κόσμο όπου μπορούσα να φανταστώ ότι κατοικώ, αρχικά ως αναγνώστης και μετά ως συμμετέχων». Ως παιδί ήταν γεμάτος περιέργεια, μοναξιά και παιχνίδι. «Στην αρχή εκφραζόμουν καλλιτεχνικά μέσω όποιου μέσου ένιωθα σωστό – κολάζ, σχέδιο, σκίτσο… Με συνέπαιρνε η διαδικασία της δημιουργίας από το τίποτα. Είχα την επιθυμία να αφηγηθώ ιστορίες. Γεννημένος στην ύπαιθρο, σε απομονωμένο τόπο, η δημιουργικότητα έγινε τρόπος ψυχαγωγίας μέσα στη μοναξιά που με περιέβαλλε», εξηγεί.
Πριν ξεκινήσει το δικό του ομώνυμο brand, ο Pasqualetti καλλιέργησε δεξιότητες στο ατελιέ των Ashley και Mary–Kate, γνωστών ως The Row, και αργότερα στον οίκο Loewe, εμπειρίες καθοριστικές αλλά αντιθετικές: το The Row του δίδαξε την τεχνική ακρίβεια, τα αμερικανικά εργοστάσια και τους επίμονους μηχανισμούς κατασκευής ρούχων, ενώ η Loewe του προσέφερε ελευθερία – ένα ευρύτερο, πιο ρευστό και φαντασιακό πεδίο πειραματισμού. «Και τα δύο με διαμόρφωσαν», ομολογεί. «Έμαθα να κυριαρχώ στην τεχνική δεξιοτεχνία και ταυτόχρονα να κατανοώ την αξία του εννοιολογικού παιχνιδιού, να ωθώ τα όρια ενώ σέβομαι τη δομή».
Σκέφτομαι πως, μαζί, αυτές οι δύο επιρροές αποκρυσταλλώνονται σε μια γλώσσα που μιλά για εκλέπτυνση χωρίς ποτέ να αποφεύγει το τολμηρό πείραμα. Μέχρι τη στιγμή που άρχισε να σχεδιάζει capsule collections στο Παρίσι, ο σχεδιαστής είχε κατανοήσει πλήρως και τους δύο κόσμους, γνώση που πλέον είναι εμφανής σε κάθε ρούχο που δημιουργεί. Τα τελευταία δύο χρόνια, η παρουσία του στο Παρίσι γίνεται ολοένα και πιο ηχηρή. Τελικός υποψήφιος για το LVMH Prize και αποδέκτης του βραβείου Camera Moda Fashion Trust, έχει κερδίσει μια ευρεία αναγνώριση. Η 60ή επέτειος της ιταλικής Vogue το 2024 ενίσχυσε περισσότερο τη φήμη του, καθώς κλήθηκε να ντύσει την Isabella Rossellini εξ ολοκλήρου με δημιουργίες του -από ρούχα έως κοσμήματα-, μια συμβολική παράδοση της σκυτάλης στη νέα γενιά των Ιταλών σχεδιαστών.
Για τη σεζόν Άνοιξη-Καλοκαίρι 2026, ο Pasqualetti παρουσίασε μια συλλογή που γιόρταζε τη σαγήνη στην πιο σκόπιμα «πειραγμένη» εκδοχή της. «Μορφή, λειτουργικότητα και γκλάμουρ, αυτές είναι οι σχεδιαστικές αρχές μου», περιγράφει. Μια συλλογή που αγκαλιάζει τόσο το «σωστό» όσο και το σκόπιμα «λάθος», μια «συνομιλία» μεταξύ γλυπτικής και κίνησης, κομψότητας και πρόκλησης, εκφρασμένη σε laser–cut σουέντ, λεπτά χειροποίητα κεντήματα ανακατεμένα με θραύσματα μετάλλου που διαπερνούν το ύφασμα σαν αστέρια. Ένας συνδυασμός της κλασικής ιταλικής ραπτικής με μια αφηρημένη προσέγγιση. Στην καρδιά της δουλειάς του βρίσκεται το ίδιο το σώμα. Κάθε κομμάτι ξεκινά όχι ως αντικείμενο αλλά ως ζωντανή, κινούμενη οντότητα. Συγκρίνει τα ρούχα με γλυπτά – τρισδιάστατες δομές που εξελίσσονται με την κίνηση. Στοιχεία που τονίζουν τους ώμους -όχι όμως βάτες-, φερμουάρ ανάμεσα σε πιέτες, απλικαρισμένα κοσμήματα δεν είναι διακοσμήσεις αλλά σκόπιμες παρεμβάσεις, ώστε να επαναπροσδιορίζεται η σιλουέτα. Σώμα και ρούχο βρίσκονται σε έντονο διάλογο, το ένα ορίζει το άλλο. Πάνελ αιωρούνται, πτυχές αποκαλύπτουν στιγμιαία σημεία από τη σάρκα της γυναίκας που τα φορά, ενώ οι όγκοι αναδιαμορφώνονται συνεχώς. «Οι λεπτομέρειες καθορίζουν κάθε κομμάτι ξεχωριστά και τη συλλογή ως σύνολο. Κάθε συλλογή εκφράζει διαφορετική ανάγκη. Η καλοκαιρινή, για παράδειγμα, τονίζει την ουσία της ιταλικής ραπτικής και ταυτόχρονα επεμβαίνει με αφηρημένες ιδέες. Αυτός ο συνδυασμός προσφέρει έναν νέο τρόπο κατανόησης του σώματος. Το σώμα είναι το κλειδί. Υπάρχει γλυπτική ποιότητα και διάλογος μεταξύ κίνησης και μορφής. Κάθε συλλογή εξερευνά τη διαφορετική πλευρά αυτής της σχέσης. Οι άνθρωποι αλλάζουν μέσω των ρούχων», παρατηρεί. Στα χέρια του, το οικείο γίνεται παράξενο, το κλασικό μεταμορφώνεται. Το σύγχρονο ιταλικό γκλάμουρ όπως το αντιλαμβάνεται ο ίδιος είναι η ισορροπία μεταξύ παράδοσης και ανατροπής. Οι λαμπερές παγιέτες τοποθετούνται σε απροσδόκητα σημεία, φερμουάρ και πιέτες μετακινούνται, τονίζοντας μια παρουσία που είναι αισθησιακή χωρίς να φωνάζει. Ο αισθησιασμός, πιστεύει, εκφράζεται μέσω της αποκάλυψης του σώματος, υπό τους όρους εκείνου που φορά το ρούχο. Πρόκειται για μια συνεχή πειραματική διαδικασία.
Στα παρασκήνια, η γαλήνια παρουσία του Pasqualetti έρχεται σε αντίθεση με την τόλμη των σχεδίων του. Εσωστρεφής παρά επιδεικτικός, αφήνει το έργο του να μιλήσει. Οι συλλογές του είναι ένας συνδυασμός ποιητικής φαντασίας και πρακτικότητας. «Ανέκαθεν ήμουν ντροπαλός», παραδέχεται. «Η μόδα όμως σου διδάσκει να είσαι ανοιχτός, να συμμετέχεις, να μοιράζεσαι. Το έργο σου γίνεται προέκταση του εαυτού σου, μια γλώσσα που δεν χρειάζεται λέξεις». Κάπως έτσι, τα ρούχα του είναι εσωστρεφή και εξωστρεφή μαζί, γλυπτικά αλλά και ρευστά, ιταλικά αλλά και διεθνή. Μέσα από αυτά διατυπώνει ένα όραμα διαχρονικό και επίκαιρο, έναν διάλογο μεταξύ παρελθόντος και παρόντος, σώματος και υφάσματος, πραγματικότητας και φαντασίας. Και μέσα σε όλα αυτά υπεισέρχεται και ένα άλλος παράγων: η βιωσιμότητα.
«Η βιωσιμότητα είναι σημαντική στη δουλειά μου», εξηγεί. «Υφάσματα deadstock, συνεργασίες με τεχνίτες, υποστήριξη της μικρής παραγωγής, όλα έχουν μια ηθική διάσταση. Η ιδέα είναι να μεταμορφώνεις το παλιό σε καινούργιο με τη λογική “τα σκουπίδια του ενός είναι ο θησαυρός του άλλου”, κάτι που ενεργοποιεί τη δημιουργικότητα χωρίς να επιβαρύνει υπερβολικά τον πλανήτη και αποτελεί εδώ και χρόνια λέξη-κλειδί στη μόδα, που την υιοθετούν ολοένα και περισσότερα brands. Η χειροτεχνία εξακολουθεί να έχει θέση στην ευρύτερη βιομηχανία, αν και όσο περνούν τα χρόνια όλο και λιγότεροι νέοι μαθαίνουν αυτές τις τεχνικές. Η διατήρησή τους απαιτεί χρόνο, χρήμα και αφοσίωση. Δυστυχώς, πρόκειται για αξίες που δεν εκτιμώνται όσο θα έπρεπε».
Η διαχείριση μιας ανεξάρτητης μάρκας απαιτεί όραμα αλλά και αδιάκοπη ενέργεια, ομολογεί, και περιγράφει μια ρουτίνα που αποτελείται από συνεχή μάθηση, αυτοανάλυση και τελειομανία. «Αισθάνομαι ότι μπορώ να κάνω περισσότερα απ’ όσα έχω ήδη πετύχει, δεν μου είναι ποτέ αρκετά όσα έχουν γίνει, κάτι που θεωρώ ότι βοηθά το brand να εξελίσσεται και να μεγαλώνει, διατηρώντας την ανεξαρτησία του», μου εμπιστεύεται. Αυτή ακριβώς η ανεξαρτησία είναι που τον βοηθάει να ανταποκρίνεται στις προκλήσεις, καθώς πρέπει να έχει συνεχώς οξυμένη την προσοχή του και να χαράσσει στρατηγική. Του επιτρέπει επίσης να λαμβάνει αποφάσεις σύμφωνα με τις αξίες του και να καλλιεργεί μια ταυτότητα που είναι ειλικρινής, εκφραστική και βαθιά προσωπική. «Το brand χτίστηκε πάνω στο συναίσθημα. Δεν έχει να κάνει με το κυνήγι των τάσεων ή την αύξηση των πωλήσεων εις βάρος των αρχών. Οι άνθρωποι αναγνωρίζουν πότε ένας σχεδιαστής έχει ταυτότητα και θέλουν να είναι μέρος του οράματός του, και αυτή η σύνδεση, στο τέλος της ημέρας, είναι ανεκτίμητη», λέει. Μιλάει για κοινότητα και όχι απλά για κοινό· για ανθρώπους που αλληλεπιδρούν με το έργο του, φορούν τα ρούχα του και εμπιστεύονται το όραμά του πέρα από χώρες, γλώσσες και πολιτισμούς, ανοίγοντας έναν διάλογο που υπερβαίνει το καθαρά εμπορικό επίπεδο. «Είναι μια ανταποδοτική σχέση. Και είναι υπέροχο να βλέπω ανθρώπους να αναγνωρίζουν τον εαυτό τους στις δημιουργίες μου», καταλήγει και στα μάτια του καθρεφτίζεται βαθιά ειλικρίνεια.
Portrait by Laura Marie Cieplik
