the-sound-of-clothes-συνέντευξη-με-τον-demna-gvasalia-204397

Όταν ο Γεωργιανός Demna Gvasalia αναλάμβανε τον ιστορικό οίκο Balenciaga, ο κόσμος της μόδας αμφέβαλε για το ορθό της επιλογής. Έξι χρόνια μετά, παρουσιάζοντας την πρώτη του couture συλλογή, διέψευσε τους πάντες. Κι αυτό γιατί δεν θέλησε να κοντράρει στα ίσα τον μεγάλο Cristόbal, αλλά να διδαχθεί από τη δουλειά του, ερμηνεύοντας το πνεύμα του με σύγχρονους όρους.

Τη φετινή, πρώτη επίδειξη Yψηλής Ραπτικής του Balenciaga με την υπογραφή του Γεωργιανού Demna Gvasalia την παρακολούθησα από το σπίτι μου, διαδικτυακά, σε απευθείας σύνδεση με το νούμερο 10 της λεωφόρου Georges V στο Παρίσι. Στις 7 Ιουλίου, 53 ολόκληρα χρόνια μετά την αφυπηρέτηση του ιδρυτή του, Cristóbal, το 1968, το μικρό σαλόνι του θρυλικού οίκου ξανάνοιξε τις πόρτες του για να υποδεχθεί τους ξεχωριστούς καλεσμένους του σημερινού καλλιτεχνικού διευθυντή. Από την έναρξη του show, με κεντραρισμένο το λογότυπο του οίκου στην οθόνη του υπολογιστή μου, μέχρι το δεύτερο πλάνο με φόντο το κατάλευκο σαλόνι, ο χρόνος αναμονής ήταν περίπου 5 λεπτά.

©Belenciaga AW21 Couture
1/12
Native Share

Οι κάμερες, σε διαφορετικά σημεία στον χώρο, έδειχναν τους παρευρισκομένους καθισμένους σε χρυσές καρέκλες ballroom –αγαπημένες του Ναπολέοντα Βοναπάρτη και του Yves Saint Laurent–, τοποθετημένες περιμετρικά στη λιτή αίθουσα. Οι περισσότεροι ήταν αμίλητοι, φανερά ανυπόμονοι, και με το δίκιο τους. Και ξαφνικά εμφανίστηκε το πρώτο look, ένα μαύρο υπερμέγεθες τuxedo, φορεμένο από ένα androgynous μοντέλο, που διέσχισε με γοργό βήμα την αίθουσα χωρίς τη συνοδεία μουσικής, όπως συνηθίζεται, και κρατώντας ένα κόκκινο γαρίφαλο, απαράλλαχτο με εκείνο που δόθηκε στους καλεσμένους κατά την είσοδό τους. Ακολούθησαν επτά κοστούμια –κάποια με αιχμηρούς και άλλα με μαλακούς ώμους, μερικά σε ευθείες γραμμές και άλλα με έμφαση στη μέση– όλα σ’ έναν συνεχή διάλογο με το σώμα, με αισθητή την απόσταση μεταξύ ρούχου και δέρματος, σαν να επρόκειτο για κάποιο debate γύρω από την έννοια της εφαρμογής και των κανόνων της. Τα καπέλα του Philip Treacy υπενθύμιζαν ότι βρισκόμαστε στον Balenciaga του μέλλοντος και όχι του παρελθόντος. Το θρόισμα των ρούχων, ανάλογα με τα υλικά από τα οποία ήταν φτιαγμένα, σε συνδυασμό με το ρυθμικό βάδισμα των μοντέλων αποτέλεσε την ηχητική επένδυση του event, που όσο περνούσε η ώρα εξελισσόταν σε μια εκπληκτική παράσταση υψηλών προδιαγραφών. Κάποτε, η απουσία μουσικής στα ντεφιλέ του μεγάλου Cristóbal Balenciaga αποσκοπούσε στο να εστιαστεί η προσοχή των καλεσμένων στα ρούχα.

©Belenciaga AW21 Couture
2/12
Native Share

Την τακτική ασπάστηκε ο σημερινός καλλιτεχνικός διευθυντής του οίκου, μόνο που πλέον είχε διπλή σημασία: κατά τον Gvasalia, ήταν μια παράκληση για σιωπή μερικών λεπτών, έστω όσο διαρκούσε το show, μια ηθελημένη απόσταση από το βουητό της πόλης και του ψηφιακού χάους, αποκομμένοι για λίγο από την ηχορύπανση που μας κάνει να υποφέρουμε. Αυτό που έβλεπα ήταν συγκλονιστικό και δεν θύμιζε καθόλου την παρθενική πρώτη εμφάνιση του σχεδιαστή – αναφέρομαι στη δεύτερη επίδειξη της unisex συλλογής Vetements, μέσα από την οποία συστήθηκε ο Gvasalia στο ευρύ κοινό τον Μάρτιο του 2015 από τα υπόγεια, αποπνικτικά δωμάτια του αμφιλεγόμενου club Le Dépôt. Ωστόσο, αν και οι κριτικές που έλαβε τότε ήταν διθυραμβικές, κανένας μας δεν τον φαντάστηκε ως άξιο συνεχιστή ενός από τους σημαντικότερους σχεδιαστές στην ιστορία της μόδας, ενός διανοούμενου της ραπτικής, του μεγάλου Cristóbal Balenciaga. Επιχειρώντας μια σύγκριση, αυτό που συνδέει τους δύο άνδρες μοιάζει να είναι η ριζοσπαστική οπτική για το σώμα, σε συνδυασμό με την αποστασιοποιημένη σχέση με τη βιομηχανία του ρούχου, την ίδια στιγμή που βρίσκονται στο επίκεντρό της.

©Demna Gvasalia © BFRND
3/12
Native Share

Όταν συνάντησα τον Demna γι’ αυτή τη συνέντευξη, το πρώτο πράγμα που έκανα –με το θάρρος της 15χρονης γνωριμίας μας– ήταν να απολογηθώ για τη δυσπιστία μου απέναντι στις δυνατότητές του όταν ανέλαβε τη θέση του δημιουργικού διευθυντή του θρυλικού οίκου, πριν από έξι χρόνια. «Δεν ήσουν ο μόνος», μου είπε χαμογελώντας. «Όταν μου προτάθηκε η θέση, έκανα στον εαυτό μου ακριβώς την ίδια ερώτηση: γιατί εγώ και όχι κάποιος άλλος; Προσπαθούσα να καταλάβω τι είδαν στη δουλειά μου και αν αυτό ήταν κάτι που κι εγώ ο ίδιος δεν γνώριζα για τον εαυτό μου. Ο κόσμος της μόδας μόλις με είχε ανακαλύψει, μετά τον “θόρυβο” που προκάλεσα με τις τολμηρές επιδείξεις της Vetemenets, και ήταν φυσικό οι απόψεις ειδικών και κοινού σχετικά με την καταλληλότητά μου για μια τέτοια επωνυμία να διίστανται.

Οι επιλογές που έκανα στο ξεκίνημά μου για την προώθηση της δουλειάς μου, όσο ακραίες και να φαίνονταν τότε, ήταν απολύτως απαραίτητες. Η σχεδιαστική φιλοσοφία μου είχε ως αφετηρία τη sportswear αισθητική, τα XXL φούτερ με κουκούλα και τις ψηλές μπότες με τα πανύψηλα, αιχμηρά τακούνια. Επομένως, η ταύτιση του ονόματός μου με έναν οίκο που εκπροσωπεί την υψηλότερη εκδοχή της ραπτικής δεν έβγαζε κανένα νόημα. Εντούτοις, δεν μπορούσα να αμφισβητήσω αυτό που διέκριναν οι ιθύνοντες στη δημιουργική μου προσέγγιση, στην οποία είναι ευδιάκριτη, θέλω να πιστεύω, η αγάπη μου για την αρχιτεκτονική. Θα ήταν λάθος να αγνοήσω την ουσία πίσω από την προσφορά της συγκεκριμένης θέσης».

©Creations by Cristobal Balenciaga © Balenciaga Archives
4/12
Native Share

Ήταν στις αρχές των ’70s όταν το prêt-à-porter κατάφερε να επιβληθεί στην κυριαρχία του savoir faire και της hands on process, στην επιτομή δηλαδή της haute couture, επιβάλλοντας τη λογική του φασόν και των επιτυχημένων σχεδιαστικών συνταγών που εφαρμόζονταν κατ’ επανάληψη με φθηνότερα μέσα. Ευτυχώς, από το 2010 και μετά παρατηρήθηκε αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος για την couture, για την ποιότητα, την αυθεντικότητα και την υψηλή αισθητική που τη χαρακτηρίζουν. Αυτό έγινε μέσα από την εντυπωσιακή εξέλιξη του prêt-à-porter σε –φαινομενικά– ισότιμο είδος, αποκομμένο από την αρχική του εξειδίκευση. Και κάπως έτσι γεννήθηκε το Haute-à-Porter – αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία.

©Belenciaga AW21 Couture
5/12
Native Share

Στην περίπτωση του Gvasalia, ο οποίος μέσα σε ελάχιστο χρόνο πέτυχε όσα κανείς άλλος στο prêt-à-porter, επιβάλλοντας την αισθητική του στη δυτικοευρωπαϊκή μόδα, η couture ήταν μια φυσική εξέλιξη, μετά από κατάλληλη μεθόδευση, όπως εξηγεί. «Συχνά οι σχεδιαστές βολεύονται, και αυτό είναι κάτι που προσωπικά απεχθάνομαι, μάλλον επειδή η ζωή μου δεν ήταν ποτέ άνετη», λέει. «Έρχομαι συνεχώς σε αντιπαράθεση με τις επιθυμίες μου και την ίδια στιγμή προκαλώ το κατεστημένο μέσα από τη δουλειά μου. Δεν σταματώ να εργάζομαι, ακόμα κι όταν δεν χρειάζεται να το κάνω, αφού θέλω να εξελίσσομαι. Αγαπώ αυτό το επάγγελμα, γιατί με έβγαλε από την ανία. Έμαθα να κεντώ, να φτιάχνω καπέλα και ό,τι χρειάζεται ένα σακάκι για να διατηρήσει τη γραμμή του φορεμένο, μαζί με όλες τις υπόλοιπες λεπτομέρειες που καθορίζουν το εύρος ενός σχεδιαστή μόδας. Αυτός ήταν και ο λόγος για τον οποίο καθυστέρησα να λανσάρω τη σειρά Balenciaga Couture – δεν ένιωθα έτοιμος να μπω στη μεγάλη αρένα, δεν γνώριζα αρκετά, μου έλειπε η αυτοπεποίθηση για κάτι τόσο μεγάλο, ενώ ταυτόχρονα έπρεπε να μαζέψω χρήματα για να μπορέσω να σταθώ στα πόδια μου. Ομολογώ πως ο άπλετος χρόνος που προέκυψε με την πανδημία με βοήθησε να αφήσω τα πράγματα να ωριμάσουν και να συμβούν αβίαστα».

©Belenciaga AW21 Couture
6/12
Native Share

Ζητώ την άποψή του για τον Cristóbal Balenciaga και γι’ αυτά που τον συναρπάζουν στη μεγάλη αυτή προσωπικότητα, για τον οποίο ακόμα και ο Christian Dior παραδέχτηκε δημόσια τον θαυμασμό του. «Κανένας άλλος couturier δεν κατάφερε να επηρεάσει την οπτική μου για το σώμα και το ρούχο όσο ο Balenciaga», απαντά. «Ήταν μια διάνοια της ραπτικής, που με μόλις δύο ραφές μπορούσε να επαναφέρει ένα καμπουριασμένο σώμα σε όρθια θέση! Η ιδέα ότι η μόδα μπορεί να επαναπροσδιορίσει αυτόν που τη φέρει είναι ο πραγματικός λόγος που κάνω αυτή τη δουλειά. Νομίζω πως πρόκειται για μια μεταμορφωτική τέχνη. Ψάχνω συνεχώς να μάθω περισσότερα για εκείνον, για τη σχέση του με τον Τύπο, για το πόσο ασυμβίβαστος ήταν με την κατασκευή των ρούχων, τις τιμές κ.λπ. Ήταν επίσης πολύ καλός επιχειρηματίας, κάτι σπάνιο στον χώρο μας. Κανένας άλλος δεν ήξερε να φτιάχνει μόδα καλύτερα από εκείνον».

©Belenciaga AW21 Couture
7/12
Native Share

Πέρα από τα καλοραμμένα κοστούμια της συλλογής, ο Γεωργιανός μετρ υπογράμμισε με έξυπνο τρόπο την ευρεσιτεχνία του μέσα από ιδέες που προσφέρουν άνεση, όπως μπουρνούζια και κάπες, πουκάμισα και Τ-shirts, καθώς και υφάσματα όπως το τζιν και το βαμβακερό. Όμως, τι δουλειά έχουν τα streetwear στοιχεία σε μια χειροποίητη συλλογή με πολύ υψηλό κόστος; «Ο δρόμος είναι μέρος της καθημερινότητάς μας. Μου είναι δύσκολο να φανταστώ τον εαυτό μου περιορισμένο σε κάποιο palazzo φορώντας αυτά τα ρούχα, αποκομμένος από την πραγματική ζωή. Η ένταση του δρόμου είναι κάτι που ζω κάθε μέρα πηγαίνοντας στη δουλειά μου και με επηρεάζει, αφού λειτουργώ σαν σφουγγάρι απορροφώντας όσα συμβαίνουν γύρω μου, για να τα μεταφέρω στο εργαστήρι μου. Οι σχεδιαστικές ρίζες μου έχουν άμεση σχέση με το streetwear, έτσι έγινα γνωστός. Οφείλω να σέβομαι το κοινό που με ακολουθεί και συνάμα να προσφέρω κάτι πολυτελές στη νεότερη γενιά που θέλει να δοκιμάσει κάτι καινούργιο. Το τζιν δεν είναι φρέσκο στο λεξιλόγιο της couture. Αν και δεν πρόκειται για παραδοσιακό υλικό της, κατά το πρόσφατο παρελθόν ο Christian Lacroix και o John Galliano το τίμησαν δεόντως και ήταν σημαντικό για μένα να δουλέψω με αυτό. Άλλωστε, το είδος που χρησιμοποίησα είναι ξεχωριστό, γιατί υφαίνεται στο χέρι στην Ιαπωνία και όλα τα μεταλλικά στοιχεία του είναι φτιαγμένα από πραγματικό ασήμι».

©Belenciaga AW21 Couture
8/12
Native Share

Μιλώντας για τη νέα εποχή, παρατηρώ ότι η συγκεκριμένη συλλογή του ήταν χωρίς φύλο, πράγμα που αναιρεί τον κανόνα που θέλει την υψηλή ραπτική να προορίζεται αποκλειστικά για γυναίκες. «Το είδα σαν μια ευκαιρία για επαναπροσδιορισμό της couture και για το πώς μπορεί διευρυνθεί. Αισθάνομαι πως ένα από τα βασικά θέματα που προκύπτουν κατά την αποδόμησή της είναι η νοοτροπία γύρω από αυτήν. Γιατί πρέπει να φοριέται μόνο από γυναίκες; Αυτό δεν είναι καθόλου μοντέρνο και παραμένει περιοριστικό», εκτιμά. «Όταν έφτιαχνα κάποια από τα φορέματα της συλλογής, έπιανα τον εαυτό μου να θέλω να τα φορέσω. Η επιθυμία μου με ώθησε να ξεκινήσω έναν καινούργιο διάλογο με τους πελάτες μας, με επίκεντρο στο φύλο και στην ελευθερία γύρω από αυτό. Πολλοί είναι άνδρες και ξοδεύουν αρκετά χρήματα στις συλλογές prêt-à-porter. Είμαι σίγουρος πως θα βρουν την Couture συλλογή μας εξίσου ενδιαφέρουσα».

©The Salon © Balenciaga Archives
9/12
Native Share

Από το 21o look της κολεξιόν –63 στο σύνολο– και έπειτα, τα περιγράμματα των ρούχων γίνονταν ολοένα και πιο εντυπωσιακά και το μαύρο, που μέχρι εκείνη τη στιγμή είχε σχεδόν μονοπωλήσει το show, έδινε σιγά σιγά τη θέση του σε έντονα χρώματα, σε συνδυασμό με υπερ-ογκώδεις, υπερ-φιλόδοξες σιλουέτες που υπερ-κάλυπταν κάθε fashion φαντασίωση! Ειδικότερα, οι ταφταδένιες δημιουργίες του Gvasalia προκαλούν –ακόμα και διαδικτυακά– αμηχανία με τη μεγαλοπρέπειά τους και σίγουρα μαρτυρούν την ενηλικίωση ενός σχεδιαστή που κατέκτησε δειλά δειλά τον χώρο. O Demna επέλεξε να ασχοληθεί με τη χειροποίητη τεχνική και να αποκτήσει βαθιά γνώση γι’ αυτήν από μεγάλη αγάπη για το ένδυμα. «Για να μπορέσω να εκφραστώ με σύγχρονο τρόπο, χρειάστηκε να μελετήσω τα 100 χρόνια κληρονομιάς του Balenciaga», αποκαλύπτει. «Μπήκα στα αρχεία του οίκου με στόχο να επαναπροσδιορίσω το χθες, δίνοντάς του νέα πνοή. Είχα στη διάθεσή μου φωτογραφίες και βίντεο που με ταξίδεψαν σε εκείνη την εποχή. Ήταν μια διαδικασία απαραίτητη, ώστε να κατανοήσω την προέλευση του Balenciaga. Έγινε η πυξίδα που με βοήθησε να υπολογίσω την κατεύθυνση που έπρεπε να ακολουθήσω. Πραγματικά, η μεγαλύτερη πρόκληση ήταν να φτιάξω μια συλλογή που δεν ήταν φόρος τιμής στο παρελθόν. Άρχισα να χτίζω μια καινούργια γέφυρα, για να καλωσορίσω ένα νέο είδος πελάτη, διαφορετικό από εκείνον της δεκαετίας του ’60. Ομολογώ πως, παρόλο που η έρευνά μου ξεκίνησε από τα αρχεία του οίκου, κατέληξα να αναζητώ την αφετηρία της συγκεκριμένης συλλογής στη δική μου γκαρνταρόμπα», λέει γελώντας.

©Creations by Cristobal Balenciaga © Balenciaga Archives
10/12
Native Share

Πίσω από τη δυναμική τους κομψότητα, τα ρούχα που προτείνει μοιάζουν με πανοπλίες. Η απουσία επαφής τους με το σώμα που τα φοράει ενισχύει αυτή την εντύπωση. «Αυτό ακριβώς ήθελα να πετύχω και αυτή είναι η ουσία πίσω από τον Balenciaga και την οπτική του για το σώμα, αφού προσπαθούσε να διαχωρίσει το ένα από το άλλο και την ίδια στιγμή να τα παντρέψει. Τα ρούχα είναι κάτι περισσότερο από υφασμάτινα γλυπτά, έχουν τη δική τους ζωή, φορεμένα ή όχι. Όσα δημιουργούνται με τις προδιαγραφές της couture παραμένουν ίδια τόσο στο σώμα όσο και στην κρεμάστρα. Δεν μεταβάλλονται, κι αυτό είναι αξιοθαύμαστο. Εκείνο που με συναρπάζει, πέραν της δεξιοτεχνίας που απαιτείται για κάτι τέτοιο, είναι η διαδικασία της ραπτικής και πώς καταλήγει να αντανακλά την ανάγκη μας να ανήκουμε σε ένα σύνολο. Συχνά η μόδα υποτιμάται, κάτι παράξενο λόγω της καθημερινής μας σχέσης με αυτήν. Αν μη τι άλλο, μας επιτρέπει να επέμβουμε στο σώμα μας και να το αναβαθμίσουμε στην καλύτερη εκδοχή του, χωρίς τραυματικές διαδικασίες όπως η πλαστική χειρουργική – θέμα που ανέλυσα σε προηγούμενη συλλογή Balenciaga».

©Monsieur Balenciaga at work © Thomas Kublin
11/12
Native Share

Ενώ κάθε χρονική περίοδος θέτει τους δικούς της κανόνες σε σχέση με την υπερβολή που αντέχει, για τον Demna τα ρούχα αποτελούν κίνητρο για να φτάσει στα άκρα. «Μέσα στους αιώνες έχουμε διατηρήσει τον ίδιο αριθμό άκρων, τις ίδιες καμπύλες, την ίδια κίνηση, και αυτά παραμένουν η διαχρονική πλατφόρμα για να εκφραστεί ένας σχεδιαστής μόδας. Είμαστε λοιπόν πολύ περιορισμένοι σε αυτά που μπορούμε να κάνουμε. Προσωπικά, δεν με ενδιαφέρει να φτιάχνω υπερβολικά πράγματα μόνο για την Εβδομάδα Μόδας. Συχνά φέρνω στον νου μου την αρχαία ελληνική γλυπτική, τα σώματα και τις άψογα σμιλεμένες πτυχώσεις των ρούχων. Αναρωτιέμαι αν η τόσο επιτυχημένη αποτύπωσή τους οφείλεται στις γνώσεις που είχαν γύρω από το ύφασμα και το ανθρώπινο σώμα. Η εφαρμογή του υφάσματος πάνω σε αυτό παραμένει επίκαιρη μέχρι σήμερα. Η τεχνική του ντραπέ αφορά μεγάλο κομμάτι της δημιουργικής μου έκφρασης και κάθε φορά που κοιτάζω εκείνα τα αγάλματα εκπλήσσομαι, γιατί νιώθω πως το έκαναν τόσο καλά, ώστε αμφιβάλλω αν μπορούμε να τους ξεπεράσουμε», καταλήγει.

©1.11.1947 dress tag signed by Cristobal Balenciaga
12/12
Native Share

Διαβάστε επίσης | Filep’s Scrapbook: Flora Taubner: Μόδα με βραδύτητα