«Θα ήθελα πολύ να γνωρίσεις τους φίλους μου, θα τα πηγαίνατε τόσο καλά». «Τι ωραίο που θα ήταν να κάναμε ένα ταξίδι μαζί». «Θα τα πούμε αύριο, εντάξει;». Οι παραπάνω προτάσεις φαντάζουν γλυκές, αν όχι κολακευτικές, μέχρι τη στιγμή που τελικά οι φίλοι, το ταξίδι και το αύριο δεν έρχονται ποτέ.
Η ενέργεια αλλάζει. Οι απαντήσεις μειώνονται και σε ένα βράδυ η άλλη πλευρά έχει εξαφανιστεί, λες κι αυτές οι υποσχέσεις δεν υπήρξαν ποτέ.
Η συνθήκη είναι γνώριμη στους περισσότερους και τώρα έχει όνομα. Το “future faking” αποτελεί ένα είδος love bombing – αυτής της συνήθους τάσης να εκφράζουμε την αγάπη μας από τα πρώτα λεπτά που γνωρίζουμε κάποιον – μόνο που στη συγκεκριμένη περίπτωση η αγάπη συνδυάζεται με ατελείωτες προσδοκίες και σχέδια για το μέλλον. Όμως, ο μέλλοντας δεν γίνεται ποτέ ενεστώτας και όλες μας οι ελπίδες εξανεμίζονται μονομιάς.
Πρόκειται για μια συνθήκη που μπορεί να εμφανιστεί σχεδόν σε όλους τους τύπους σχέσεων, αλλά ας περιοριστούμε εδώ στις ερωτικές στις οποίες και λειτουργεί εντονότερα. Οι διαρκείς αναφορές στο μέλλον, είτε στην αρχή μιας σχέσης είτε μετά από ένα εύλογο χρονικό διάστημα, έχουν την ίδια ακριβώς λειτουργία: τη διαρκή παράταση του χρόνου της. Σε αντίθεση με το γνώριμο στους περισσότερους gaslighting, το οποίο και διαστρεβλώνει την αντίληψή μας για την πραγματικότητα μιας κατάστασης, το future faking απευθύνεται στις ελπίδες μας. Μας γεννά προσδοκίες, αλλά όχι αθώα. Αρχίζουμε να σκεφτόμαστε τα πράγματα όπως θα μπορούσαν να είναι, παραβλέποντας το πώς όντως είναι. Η αλήθεια είναι πως μια τέτοια συμπεριφορά πέρα από χειριστική και εν τέλει απογοητευτική, είναι εξαιρετικά επικίνδυνη.
Σύμφωνα με έρευνες γύρω από τα ψυχολογικά αίτια των κενών υποσχέσεων, όσοι βλέπουν θετικά τη σχέση τείνουν να δίνουν και τις μεγαλύτερες υποσχέσεις, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει πως μπορούν και να τις τηρήσουν. Πρόκειται για μια σχεδόν παιδιάστικη τάση που στερείται σε αυτοσυγκράτηση και συνέπεια. Για κάποιους ψυχολόγους πρόκειται για μια παθολογική κατάσταση, για κάποιους άλλους πάλι για μια αντανάκλαση των ειδών προσκόλλησης. Για τους τελευταίους, ένας άνθρωπος με αγχώδη δεσμό προσκόλλησης είναι πολύ πιθανό να αρχίσει να υπόσχεται πράγματα για το μέλλον – έστω κι αν δεν τα πιστεύει – λόγω της μεγάλης του ανάγκης να ικανοποιήσει τον παρτενέρ του. Στην περίπτωση εκείνων που τείνουν να αναπτύσσουν αποφευκτικά μοτίβα προσκόλλησης, το future faking είναι η αντίδρασή τους όταν ο αρχικός ενθουσιασμός χάνεται, σε μια προσπάθεια να παρατείνουν το οριστικό τέλος της σχέσης. Ενώ για όσους έχουν έναν ασφαλή τύπο προσκόλλησης, οι υποσχέσεις είναι συνήθως αποτέλεσμα των θετικών τους συναισθημάτων, έχοντας γι’ αυτό και την πρόθεση να τις τηρήσουν.
Υπάρχουν, όμως, κι άλλες εξηγήσεις. Κατά το περιοδικό Psychology Today, το future faking είναι μια ένδειξη ναρκισσιστικών τάσεων και συμπεριφορών. Οι φρούδες υποσχέσεις έχουν συχνά ως σκοπό να επιβεβαιώσουν την επιρροή του ατόμου που τις κάνει. Τι σημαίνει αυτό; Η θετική μας ανταπόκριση δείχνει πως είμαστε πρόθυμοι να τις πιστέψουμε και να τις ακολουθήσουμε, έστω κι αν δεν υπάρχει καμία ουσιαστική συναισθηματική επιβεβαίωση παρά μόνο πλάνα και υποθετικά σχέδια. Πέρα, όμως, από μορφή χειριστικότητας είναι και μια προέκταση της συναισθηματικής ανωριμότητας ενός ανθρώπου. Ο φόβος της δέσμευσης και αντίστοιχα ο φόβος της εγκατάλειψης ενισχύουν την τάση του future faking καθώς δημιουργεί εκ των πραγμάτων μια ασφαλή απόσταση από την τρέχουσα κατάσταση, στρέφοντας την προσοχή μας στο μέλλον.
Η συζήτηση μπορεί να συνεχίζεται επί ώρες, όμως η αλήθεια είναι πως οι περισσότεροι έχουμε πέσει θύματα μιας παρόμοιας συμπεριφοράς. Η σύνδεση και οι προθέσεις φαντάζουν στην αρχή εξαιρετικές ώσπου δεν υπάρχει τελικά καμία συνέχεια. Η σύγχυση, η ανασφάλεια και αυτή η διαρκής αναμονή είναι αναπόφευκτα επακόλουθα. Και είναι φυσικό. Κανείς δεν έκανε λάθος όταν πίστεψε πως ο σύντροφός του μπορούσε να οραματιστεί ένα κοινό μέλλον. Το λάθος γίνεται όταν εξακολουθούμε να πιστεύουμε τις υποσχέσεις αυτές παρά την ασυνέπεια και τη ματαίωση. Την επόμενη φορά, δώστε χρόνο. Παρατηρήστε τη συμπεριφορά του άλλου ανθρώπου και τη δέσμευσή του σε όσα λέει. Ακούγεται ενίοτε πασέ, αλλά τα λόγια δεν αρκούν. Οι πράξεις είναι το καθαρότερο και ακριβέστερο αντίβαρο του future faking. Και όταν το μέλλον δεν έρχεται, ίσως χρειάζεται να κοιτάξουμε καθαρά το παρόν. Οι υποσχέσεις φαντάζουν γλυκές, όμως δεν εγγυώνται την επιτυχία μιας σχέσης. Το μόνο που μπορεί να την εγγυηθεί είναι η συνέπεια, η ειλικρίνεια και η εμπιστοσύνη.
