Δονείται κάτι; είπα κοιτώντας στην pilates instructor μου στα μάτια. Ήμουν ξαπλωμενη στο pilates reformer μου, σαν τη Dua Lipa. Είχα πάρει τις αναπνοές μου, είχα χαλαρώσει. Αλλά αυτός ο ήχος επανήλθε στα αυτιά μου. Παρ΄ότι ψεύτικος, προσπάθησε να με αποπροσανατολίσει στην πιο χαλαρωτική στιγμή της ημέρας μου. Αυτή τη μία ώρα που το κινητό είναι σε άλλο δωμάτιο.
Το να αφήνεις το βλέμμα σου και το μυαλό σου να περιπλανιέται και να ξεκουράζεται από τις ειδοποιήσεις δεν είναι πλέον ανάγκη, αλλά πολυτέλεια. Μπαίνοντας στο 2026, ειδικοί και επιστήμονες δεν θεωρούν το digital detox ως άλλη μια τάση ευεξίας, αλλά ένα σύγχρονο αίτημα ισορροπίας σε έναν κόσμο μόνιμης σύνδεσης.
Όταν ο εγκέφαλος κουράζεται πριν το καταλάβουμε
Όπως εξηγεί στη Vogue Greece, η Έφη Ματσούκα, Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια και Co-Founder του Digital Detox Experience, όλο και περισσότεροι άνθρωποι συνειδητοποιούν την επιβάρυνση που προκαλεί η συνεχής έκθεση στις οθόνες. Δεν είναι μόνο ο χρόνος που περνάμε online, αλλά η αδιάκοπη ροή ερεθισμάτων που ζητούν την προσοχή μας. Κάθε εικόνα, κάθε μήνυμα, κάθε βίντεο απαιτεί ξεχωριστή επεξεργασία, χρόνο και ενέργεια. Το αποτέλεσμα είναι μια διάχυτη κόπωση, μια αίσθηση ότι ο νους δεν προλαβαίνει να ησυχάσει.
«Το τελευταίο διάστημα παρατηρούμε ότι οι άνθρωποι κατανοούν την επιβάρυνση που αναφέραμε και προσπαθούν να μειώσουν το χρόνο χρήσης, ωστόσο δυσκολεύονται πολύ να μείνουν σταθεροί σ’ αυτό. Αυτό συμβαίνει για πολλούς λόγους, ένας από αυτούς είναι ότι οι συσκευές μας είναι κατασκευασμένες για να μας τραβούν την προσοχή, εξελίσσονται συνέχεια και γίνονται ολοένα και πιο ελκυστικές. Οπότε δεν είναι εύκολο να αντισταθεί κάποιος σε αυτές», αναφέρει η ειδικός.
Η λύση, όπως τονίζει, προκειμένου κάποιος να αποσυνδεθεί από τις οθόνες δεν βρίσκεται στις ακραίες απαγορεύσεις, αλλά στην επίγνωση. «Μπορεί παραδείγματος χάριν για αρχή να αφιερώσει λίγο χρόνο ώστε να παρατηρήσει την σχέση του με τις οθόνες, παραδείγματος χάριν σε ποιες φάσεις τις χρησιμοποιεί, πόση ώρα, για ποιες ανάγκες και στη συνέχεια να εφαρμόσει απαραιτήτως μια σειρά από πρακτικές αλλαγές προκειμένου να περιορίσει το χρόνο ενασχόλησής του με αυτές.
Η ειδικός προτείνει επίσης τις παρακάτω πρακτικές:
-Να ελέγχει το screen time στις συσκευές του
-Να περιορίσει τον όγκο των ειδοποιήσεων που δέχεται, κλείνοντας ίσως κάποιες από αυτές
-Να ενισχύσει τις δραστηριότητες εκτός οθόνης και της σύνδεσής με τους άλλους ανθρώπους
Ανακουφιστικό το digital detox λέει η επιστήμη
Η ανάγκη για digital detox επιβεβαιώνεται και από τη σύγχρονη επιστημονική έρευνα. Πρόσφατη ανασκόπηση που εξέτασε προγράμματα ψηφιακής αποτοξίνωσης έδειξε ότι, παρά τον αρχικό φόβο πως η αποχή από τα social media και τα smartphones θα είναι δύσκολη, οι περισσότεροι συμμετέχοντες τη βίωσαν ως διαχειρίσιμη και συχνά ανακουφιστική. Η μείωση της ψηφιακής χρήσης συνδέθηκε με χαμηλότερα επίπεδα εξάρτησης και μετρήσιμες βελτιώσεις στην ψυχική υγεία, οι οποίες μάλιστα διατηρήθηκαν και μετά το τέλος της προσπάθειας. Ταυτόχρονα, αναδείχθηκαν και δυσκολίες, όπως η βαρεμάρα ή η αντικατάσταση των social media με άλλες οθόνες, στοιχείο που δείχνει ότι το detox χρειάζεται στόχευση και όχι τυφλή αποχή.
Άλλη μελέτη προτείνει ένα πιο σύγχρονο πλαίσιο, σύμφωνα με το οποίο το digital detox δεν σημαίνει εξαφάνιση από το διαδίκτυο, αλλά συνειδητή χρήση με όρια. Η αποτελεσματικότητα, όπως υπογραμμίζεται, βρίσκεται στην πρόθεση και στον σχεδιασμό, δηλαδή στο τι περιορίζουμε, γιατί το κάνουμε, πώς, για πόσο και τι θέλουμε να κερδίσουμε. Με αυτή την οπτική, το digital detox μοιάζει περισσότερο με μια επιμελημένη ψηφιακή δίαιτα, παρά με αυστηρή αποχή.
Μείωση άγχους και κατάθλιψης
Μία ακόμη εκτενής ανασκόπηση δεκάδων μελετών γύρω από την ευεξία δείχνει ότι τα καλύτερα αποτελέσματα προκύπτουν όχι από την πλήρη διακοπή, αλλά από τη σταδιακή και έξυπνη μείωση της χρήσης. Ακόμη και μια ώρα λιγότερη την ημέρα μπορεί να μειώσει το άγχος και τα καταθλιπτικά συμπτώματα. Αντιθέτως η απόλυτη αποσύνδεση οδηγεί συχνά σε μοναξιά και αίσθημα απώλειας.
Tο συμπέρασμα είναι σαφές. Το digital detox δεν χρειάζεται να είναι ακραίο ή τιμωρητικό. Όταν γίνεται με επίγνωση, προσαρμοσμένο στις ανάγκες του κάθε ανθρώπου και συνοδεύεται από ουσιαστικές offline δραστηριότητες, δεν μας απομακρύνει από τον κόσμο. Μας φέρνει πιο κοντά στον εαυτό μας. Ίσως, τελικά, η πιο σύγχρονη πολυτέλεια να είναι να επιλέγεις και να ελέγχεις πότε συνδέεσαι και πότε αποσυνδέεσαι.
Διαβάστε επίσης | Καφές και τσάι κάθε μέρα: Είναι ο συνδυασμός της μακροζωίας;
