Υπήρξε μια περίοδος που παρακολουθούσα σχεδόν καθημερινά το προφίλ της Charli Howard στο Instagram, ίσως γιατί μέσα σε έναν κόσμο εικόνων που έμοιαζαν υπερβολικά τέλειες και ελεγχόμενες, εκείνη επέμενε να δείχνει το σώμα της όπως πραγματικά είναι. Δεν έκρυβε τις καμπύλες, την απαλή κοιλιά, τις ραγάδες ή την κυτταρίτιδά της, ούτε τα σημάδια που άφηναν τα εσώρουχα και τα ρούχα της έπειτα από μια ολόκληρη μέρα. Μια τέτοια φωτογραφία, όπου το σημάδι από τον στηθόδεσμό της παραμένει ορατό στο δέρμα της, κοσμεί και το εξώφυλλο του νέου της βιβλίου, Flesh. Σε αυτό, μιλά ανοιχτά για τη σχέση της με την εικόνα και το σώμα της, τις διατροφικές διαταραχές και το πώς έμαθε να συνδέεται με το φαγητό ανά περιόδους της ζωής της, αλλά και την εμπειρία της μέσα στη βιομηχανία του modeling, ελπίζοντας πως, αν καταφέρουμε να κατανοήσουμε πόσο εκπληκτικά λειτουργούν τα σώματά μας εσωτερικά, ίσως μπορέσουμε να τα δούμε με περισσότερο σεβασμό και έξω από το αντικειμενοποιημένο βλέμμα με το οποίο έχουμε μάθει να τα αντιμετωπίζουμε ως γυναίκες. Σε ένα τεύχος αφιερωμένο στην όρεξη και σε μια εποχή που βάζει τα γυναικεία σώματα στο μικροσκόπιο, η παρακάτω συζήτηση μαζί της μοιάζει σχεδόν ριζοσπαστική.
Charli, τι σημαίνει η λέξη «όρεξη» για σένα;
Η όρεξη έχει να κάνει περισσότερο με την απόλαυση και την ικανοποίηση. Στο παρελθόν αντιμετώπιζα διατροφικές διαταραχές και είτε περιόριζα ακραία το φαγητό είτε είχα κρίσεις υπερφαγίας, αλλά τώρα, έχοντας κάνει πολλή δουλειά με τον εαυτό μου και θεραπεία, είμαι περισσότερο συντονισμένη με το σώμα μου και αναγνωρίζω τις ανάγκες του σε σχέση με το φαγητό. Αυτή είναι η μία μορφή του πώς αντιλαμβάνομαι την όρεξη, ενώ με απασχολεί και η γενικότερη όρεξη για ζωή και το να μην τιμωρώ τον εαυτό μου, κάτι που συνηθίζουμε να κάνουμε οι γυναίκες.
Έχουμε διαβάσει τις μελέτες για την επίδραση του botox στη συναισθηματική νοημοσύνη -και για την τάση της νέας γενιάς να το χρησιμοποιεί για το «μούδιασμα» των συναισθημάτων-, ενώ ακόμη δεν γνωρίζουμε πολλά για τις επιπτώσεις των ενέσιμων φαρμάκων αδυνατίσματος που περιορίζουν την όρεξη. Τα αποτελέσματά τους, όμως, ιδιαίτερα στα σώματα των γυναικών, είναι πιο εμφανή από ποτέ πλέον και σκέφτομαι ότι υπάρχει μια γενικότερη αίσθηση ότι, παράλληλα με όλα αυτά, μειώνεται και η όρεξή μας για τη ζωή.
Η κοινωνία περιμένει από τις γυναίκες να είμαστε έξυπνες σε έναν βαθμό, αλλά ταυτόχρονα να δείχνουμε σαν να μην έχουμε ζήσει ποτέ. Τα πρόσωπά μας πρέπει να είναι πορσελάνινα και ανέκφραστα, τα σώματά μας αψεγάδιαστα και να μην έχουμε όρεξη να φάμε – δεν μας θέλουν να απολαμβάνουμε τη ζωή. Μια γυναίκα που κάνει δίαιτα και πεινάει μόνιμα δεν θα αγωνιστεί για σημαντικά ζητήματα που αφορούν τη βελτίωση της ζωής της, επειδή θα αναλώνεται στο να σκέφτεται την εικόνα της.
Το αναφέρεις και στο Flesh ότι μια γυναίκα χορτασμένη, ξεκούραστη και δυνατή είναι δύσκολο να χειραγωγηθεί και πως η κοινωνική πίεση να μικρύνει το σώμα της έχει ως αποτέλεσμα να «μικρύνει» επίσης η παρουσία και η φωνή της.
Έχω αλλάξει πολύ τη στάση μου απέναντι στη ζωή, ειδικά τον τελευταίο χρόνο, οπότε προσπαθώ να μπλοκάρω όλον αυτόν τον «θόρυβο» της πίεσης, να υπάρχω και να εκφράζομαι όσο δυνατά και πληθωρικά θέλω, να προσεγγίζω τη ζωή όπως κάνει ένας άντρας. Σε εκείνους επιτρέπεται να υπάρχουν και να κυκλοφορούν απρόσκοπτα με τα σημάδια που έχουν αποκτήσει από τις εμπειρίες της ζωής, μπορούν να γερνάνε και να παχαίνουν χωρίς να θεωρείται ότι χάνουν τη γοητεία τους, ενώ οι γυναίκες έχουμε μόνιμα συναίσθηση και επίγνωση του σώματος και της εικόνας μας – στην ψυχολογία και στα gender studies αυτό ονομάζεται habitual body monitoring (διαρκής αυτοπαρακολούθηση του σώματος). Εμείς, ακόμα και όταν είμαστε μόνες στο σπίτι, μπορεί να ρουφάμε ασυναίσθητα την κοιλιά μας, γιατί φανταζόμαστε πώς θα ήταν αν μας έβλεπε εκείνη την ώρα κάποιος. Έτσι, καταλήγουμε να ξοδεύουμε πολύτιμη νοητική ενέργεια στο πώς εμφανιζόμαστε εξωτερικά στον κόσμο και να ζούμε τις ζωές μας έχοντας κατά νου ακόμα και κάποιο ανύπαρκτο πρόσωπο, αντί να τις ζούμε για εμάς. Οι άντρες, επίσης, νιώθουν ότι έχουν δικαίωμα πάνω στα σώματά μας και να εκφράζουν άποψη γι’ αυτά. Έβγαινα με κάποιον για μερικούς μήνες και πριν από λίγο καιρό μου έστειλε μήνυμα λέγοντάς μου ότι κατέληξε ότι δεν μπορεί να έχει σχέση με κάποια που είναι τόσο μεγαλόσωμη, ενώ είχε το θράσος να μου πει πως θα μπορούσα να φοράω ένα νούμερο μικρότερo!
Μιλώντας για τις κοιλιές μας, θα πω ότι το αγαπημένο μου κεφάλαιο από το Flesh είναι το Stomach, όπου αναφέρεις ότι, παρόλο που συνδέουμε την καρδιά με τα συναισθήματα, στην πραγματικότητα είναι η κοιλιά που τα αποθηκεύει, τα απορροφά και τα επεξεργάζεται.
Ναι, γιατί πιάνουμε την κοιλιά μας όταν γελάμε δυνατά, νιώθουμε πεταλούδες στο στομάχι όταν ερωτευόμαστε, πονάει το στομάχι μας όταν στενοχωριόμαστε πολύ. Οι γυναίκες, όμως, και πάλι τη σκεφτόμαστε ως κάτι αρνητικό αν δεν είναι επίπεδη και γραμμωμένη, και τη ρουφάμε ακόμα και στις πιο ιδιωτικές ερωτικές στιγμές μας. Θα έπρεπε να μας επιτρέπεται να απολαμβάνουμε και να είμαστε παρούσες στη στιγμή που βιώνουμε κάτι όμορφο, αντί να τιμωρούμε τον εαυτό μας και το σώμα μας. Για να φτάσω να βρίσκομαι σε ένα καλό σημείο τώρα σε σχέση με το σώμα μου, χρειάστηκε πρώτα να αναγνωρίσω ότι είχα πρόβλημα με διατροφικές διαταραχές, να ξεκινήσω θεραπεία και στο τέλος να κάνω μικρά βήματα με το φαγητό μέχρι να το ευχαριστιέμαι πραγματικά, αντί να με τιμωρώ με στερήσεις ή με υπερφαγία. Έτσι, όταν βγαίνω τώρα ραντεβού, δεν θα παραγγέλνω μια σαλάτα, αλλά μια μπριζόλα (γέλια). Χρειάζεται να καθίσεις και να αντιμετωπίσεις τα δυσάρεστα ή τα άβολα συναισθήματα που νιώθεις και καταλήγουν να επηρεάζουν το πώς σχετίζεσαι με το φαγητό. Ο μόνος τρόπος να ξεπεράσεις κάτι είναι να αφεθείς να το νιώσεις.
Σκέφτομαι τον ρόλο που παίζει και η γλώσσα – το ότι αποκαλούμε την επίπεδη κοιλιά «σανίδα» και τη φουσκωμένη «σαμπρέλα» όπως λες και στο βιβλίο, με πόσο σκληρές λέξεις εκφραζόμαστε για τα σώματά μας όταν τα συγκρίνουμε με τα τέλεια και άφταστα γυναικεία πρότυπα, ότι το καλοκαίρι χαρακτηρίζεται πλέον ως «η εποχή της δυσμορφίας του σώματος».
Αυτό που με βοηθάει είναι να λέω θετικά πράγματα στον εαυτό μου, να του μιλάω όπως σε ένα παιδί που θέλεις να το φροντίσεις, να μου λέω, για παράδειγμα, «δείχνεις πολύ χαριτωμένη σήμερα!». Αν είμαι τυχερή, θα ζήσω 40 ακόμα καλοκαίρια και θέλω να τα ζήσω στο έπακρο, να ταξιδέψω, να γνωρίσω κόσμο, να ευχαριστηθώ τον ήλιο, τη θάλασσα και το φαγητό!
Στενοχωριέμαι όταν σκέφτομαι πόσα καλοκαίρια πέρασα κάνοντας ηλιοθεραπεία με στόχο να μαυρίσω για να μη φαίνεται η κυτταρίτιδα, αντί να απολαμβάνω τον χρόνο μου στην παραλία χωρίς δεύτερες σκέψεις. Πέρα από όσα είπαμε πριν, πλέον έχουν μπει στο καθημερινό λεξιλόγιό μας και οι όροι #SkinnyTok, Ozempic face και Ozempic body. Δουλεύοντας ως μοντέλο, πώς νιώθεις για το ότι έχουν επιστρέψει στη μόδα τα τόσο αδύνατα σώματα;
Δεν θεωρώ ότι ανήκω στην κατηγορία plus-size, αλλά υπάρχουν τέτοια μοντέλα που άλλαξαν προς το καλύτερο τη βιομηχανία και πίστευα πως βαδίζαμε προς πιο θετική κατεύθυνση. Τώρα, έχουμε επιστρέψει στα πολύ αδύνατα πρότυπα και οι ελάχιστοι σωματότυποι που παρεκκλίνουν από αυτά στις πασαρέλες και στα περιοδικά βρίσκονται εκεί συμβολικά, μόνο για να κρατιούνται κάποια προσχήματα. Επίσης, αυτό που έχω καταλάβει από την καριέρα μου στον χώρο της μόδας είναι ότι υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα σε projects που περιλαμβάνουν περισσότερο τη γυναικεία ματιά. Για παράδειγμα, το αποτέλεσμα μιας καμπάνιας ή ενός fashion story είναι διαφορετικό όταν είναι γυναίκα η φωτογράφος, καθώς τα μοντέλα βγαίνουν πιο εκφραστικά και ζωντανά στον φακό και περισσότερο αισθησιακά παρά -έστω και ασυναίσθητα- σεξουαλικοποιημένα όντα. Το female gaze, σε αντίθεση με το male gaze, είναι περισσότερο σαν ένα όμορφο συναίσθημα που σε περικλείει, σαν να αποτυπώνει την εικόνα μιας γυναίκας με αληθινό σώμα που είναι γεμάτο από εμπειρίες ζωής. Χρειαζόμαστε περισσότερες γυναίκες στα ηνία των mainstream media, ώστε να αρχίσουν να εξαλείφονται τα συνδεδεμένα με τα γυναικεία σώματα στίγματα. Έτσι, οι άντρες θα αναγκαστούν να ωριμάσουν και οι γυναίκες θα αντιμετωπίζονται ως ολοκληρωμένοι άνθρωποι.
Εγώ σε γνώρισα από τις αφιλτράριστες φωτογραφίες που πόσταρες στο Instagram, δείχνοντάς μας την εικόνα που έχει το σώμα μιας γυναίκας όπως οι περισσότερες από εμάς και μιλώντας ανοιχτά ως ακτιβίστρια του body positivity. Πώς νιώθεις γι’ αυτή τη συμβολή σου;
Ακόμη τις αγαπώ αυτές τις φωτογραφίες μου, παρόλο που είχα δεχτεί πολλά αρνητικά σχόλια, ειδικά ότι το κάνω επιφανειακά, εκμεταλλευόμενη το body positivity. Όσο μεγαλώνω, όμως, θα ήθελα να αφήσω πίσω μου αυτή τη συζήτηση, γιατί νιώθω ότι έχω να προσφέρω πολλά περισσότερα ως άνθρωπος. Όσο συνεχίζουμε να επικεντρωνόμαστε στα σώματα των γυναικών, τόσο εξακολουθούμε να τις αντιμετωπίζουμε ως σώματα και όχι ως ολόκληρες υπάρξεις. Όπως αναφέρω στο Flesh, η ειρωνεία του body positivity κινήματος είναι ότι εξακολουθεί να τοποθετεί το σώμα στο επίκεντρο. Ακόμα και όταν το μήνυμα γίνεται πιο «θετικό», οι γυναίκες συνεχίζουν να μαθαίνουν πως η σχέση τους με το σώμα τους είναι κάτι που οφείλουν διαρκώς να σκέφτονται και να διαχειρίζονται, αντί να στρέφονται προς μια βαθύτερη αίσθηση αξίας και αγάπης για τον εαυτό τους. Θέλω να δω περισσότερες γυναίκες να μιλάμε για κοινωνικά ζητήματα που μας απασχολούν, για όσα πετυχαίνουμε, να εμπνέουμε ως σύνολο ανθρώπινων εμπειριών και γνώσεων, που τα σώματα είναι απλώς ένα κομμάτι μας και όχι το μόνο που είμαστε!
