Μια έκθεση όπου οι λέξεις και το χρώμα συνυπάρχουν

Την πρώτη Απριλίου του 2026, η NASA πραγματοποίησε την πρώτη πλήρως επανδρωμένη αποστολή της στη Σελήνη μετά από πενήντα χρόνια. Το όνομα αυτής, Artemis II, και στο πλαίσιό της δημοσιεύθηκαν πάνω από 11.000 εικόνες, τόσο της ίδιας της Γης όσο και της αθέατης πλευράς της Σελήνης. Αυτές αποτέλεσαν την αφετηρία της νέας ενότητας της εικαστικού Μαρίας Φραγκουδάκη, η οποία και παρουσιάζεται αυτές τις μέρες στη Roma Gallery. Με τίτλο «Εσύ – Θυμήσου με. Χωρίς μπλε, δεν υπάρχει πράσινο. Γη – Στάσου ελεύθερη. Έμπνευσε. Φρόντισε.» και σε επιμέλεια της ιστορικού τέχνης Άλιας Τσαγκάρη, η έκθεση συγκεντρώνει νέα έργα τα οποία εξετάζουν πώς μεταβάλλεται η αντίληψή μας για τη Γη όταν παίρνουμε απόσταση από αυτή.

Από τις προηγούμενες λήψεις, Earthrise (1968) και Blue Marble (1972), αυτή του Artemis II διαφέρει γιατί «δύο κυκλικά σώματα συνδέονται με λεπτές καμπύλες που παραπέμπουν σε τροχιές, οργανώνοντας τη μεταξύ τους σχέση μέσα σε ένα εκτεταμένο μπλε πεδίο», σημειώνει η επιμελήτρια στο κείμενο της έκθεσης. Έτσι, το μπλε γίνεται πρωταγωνιστής αυτής της ιστορίας, ως μια σύνδεση μεταξύ της ουράνιας εικόνας και του ωκεανού, αλλά και του έργου της ωκεανογράφου και θαλάσσιας βιολόγου Sylvia Earle. Η θέση της ότι η ζωή στη Γη εξαρτάται από τα ωκεάνια συστήματα συμπυκνώνεται στη φράση «No Blue, No Green» [Χωρίς μπλε, δεν υπάρχει πράσινο], την οποία η Φραγκουδάκη ενσωματώνει, ολόκληρη ή συντετμημένη, στους τίτλους τριών έργων.

Μια έκθεση όπου οι λέξεις και το χρώμα συνυπάρχουν-2 — ©3. Ηχώ, 2026, ακρυλικό σε καμβά, 100 × 100 εκ.

Μια ακόμη σύνδεση, επιχειρεί η εικαστικός, μέσα από τα υλικά που χρησιμοποιεί. Στα «Χωρίς μπλε, δεν υπάρχει πράσινο» I και II, η ξηρή χρωστική συνδυάζεται αντίστοιχα με θρυμματισμένο γύψο και με ευρεθέν γυαλί από τη Λέρο, διαταράσσοντας την ομοιογένεια της ζωγραφικής επιφάνειας. Όμως και η γλώσσα έχει εδώ τον δικό της ρόλο. Οι λέξεις YOU, REMEMBER ME, NO BLUE, NO GREEN, EARTH, STAND FREE, INSPIRE και CARE κατανέμονται σε διαφορετικά έργα και συγκροτούν μια ασυνεχή σύνταξη που αποκτά συνοχή καθώς ο θεατής κινείται στον χώρο. Το «εσύ» επανέρχεται συνεχώς στα έργα και στους τίτλους ως απεύθυνση αλλά και ως παραίνεση. Η γλώσσα γίνεται επιτακτική γιατί επιτακτική είναι και η ανάγκη να αντιληφθούμε το μέγεθος της κλιματικής αλλαγής και τη σημασία ανάληψης ευθυνών.

Μια έκθεση όπου οι λέξεις και το χρώμα συνυπάρχουν-3 — ©10. Ισορροπία, 2026, ακρυλικό και γύψος σε καμβά, 150 × 130 εκ.

Η φροντίδα και τα σχήματα, θεματικές που την έχουν απασχολήσει και σε προηγούμενα έργα, επανέρχονται εδώ ως ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο. Οι σπουδές της Φραγκουδάκη στη χημεία, καθορίζουν για μια ακόμη φορά το έργο και τη διεπιστημονική της προσέγγιση. Από τα υλικά μέχρι τα μηνύματα που επιλέγει, τα ωκεάνια, γήινα και κοσμικά συστήματα εμφανίζονται εδώ ως διαφορετικές κλίμακες της ίδιας έρευνας. Περπατώντας στην έκθεση, συνειδητοποιείς πως πρόκειται για ένα μήνυμα σπασμένο σε κομμάτια και έργα. Μόνο που εδώ έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία η απάντηση που θα δώσει ο αποδέκτης του.