Προχθές περπατούσα με ένα νεαρό συνάδελφο στο σταθμό του ηλεκτρικού μετά τη δουλειά. «Θες να κόψουμε από εδώ;», με ρώτησε. Μου έδειξε μια υπόγεια διάβαση. Συνειδητοποίησα ότι τόσα χρόνια δεν είχα πάει ποτέ από εκείνη την πλευρά. Αγνοούσα ότι υπάρχει συντομότερος δρόμος. Γιατί όμως; Γιατί ουδέποτε θα τολμούσα μόνη μου να περάσω κάτω από μια στενή, υποφωτισμένη γέφυρα μετά το σούρουπο. Ήταν για μένα απαγορευμένη ζώνη. Γύρισα και κοίταξα το συνοδό μου. Μόλις 25 ετών, σιγά την ασπίδα προστασίας. Είναι όμως άντρας.
Σας έχει τύχει να περνάτε από σκοτεινά σημεία της πόλης και να αγχώνεστε; Να διασχίζετε ένα πάρκο γεμάτο άντρες-ακόμη και μέρα μεσημέρι-και να νιώθετε μια ανεπαίσθητη ανασφάλεια-απειλή; Να πρέπει να περπατήσετε σε ένα στενό πεζοδρόμιο, το οποίο ενδέχεται να πρέπει να μοιραστείτε με άνδρες; Να περιμένετε για ώρα στην ουρά της τουαλέτας ενώ οι ανδρικές είναι άδειες; Να προσπαθείτε να κάνετε σλάλομ με το παιδικό καρότσι ανάμεσα από παρκαρισμένα αυτοκίνητα και να βρίζετε; Τα ερωτήματα είναι ρητορικά-αν είστε γυναίκα. Οι σύγχρονες πόλεις είναι φτιαγμένες από άνδρες και απευθύνονται σε άνδρες.
Χαμηλός ή ψυχρός φωτισμός που δημιουργεί τρομαχτικές σκιές, πλατείες με άγριους, ατίθασους θάμνους που δεν προστατεύουν από ενδεχόμενη παρενόχληση, στενά πεζοδρόμια και λίγες δημόσιες τουαλέτες, χωρίς φύλαξη είναι μερικές από τις εκφάνσεις αυτού του έμφυλου αστικού σχεδιασμού. Οι γυναίκες είναι εξάλλου στη συντριπτική τους πλειοψηφία φροντίστριες. «Οδηγούν» καρότσια κι αναπηρικά καροτσάκια σε στενά, ανισόπεδα, δύσβατα πεζοδρόμια, κάνουν τα ψώνια και τα κουβαλούν υπό αντίξοες συνθήκες, συχνά συνοδεύουν τα παιδιά στην τουαλέτα, ενώ έχουν κι οι ίδιες μεγαλύτερη ανάγκη για πρόσβαση σε τουαλέτες γιατί έχουν περίοδο, δεν μπορούν να σταθούν σε ένα θάμνο όρθιες και να ουρήσουν.
Ηδη γίνονται διεθνείς προσπάθειες για μια πιο φεμινιστική προσέγγιση στην πολεοδομία. Η Γλασκώβη ήταν η πρώτη πόλη στο Ηνωμένο Βασίλειο που προσπάθησε να λάβει υπόψη της τις ανάγκες γυναικών και κοριτσιών στο σχεδιασμό των δημόσιων υποδομών: καλύτερη διασύνδεση των αστικών συγκοινωνιών, φωτισμός σε πάρκα, δρόμους και δημόσιους χώρους, ασφαλείς και προσβάσιμες δημόσιες τουαλέτες, φαρδιά πεζοδρόμια. Το Αμβούργο πραγματοποίησε πρόσφατα έρευνα για την ίση μετακίνηση μέσα στην πόλη, καθώς μικρές αλλαγές μπορούν να αυξήσουν το αίσθημα ασφάλειας στις γυναίκες-κι άλλες ευάλωτες κοινότητες όπως π.χ. τα τρανς άτομα. H Col-lectiuPunt 6, μια φεμινιστική κολεκτίβα αρχιτεκτόνων, κοινωνιολόγων και πολεοδόμων στη Βαρκελώνη, έχει εκπονήσει ένα μανιφέστο για το πώς μπορούν οι σύγχρονες πόλεις να διασφαλίζουν ίση πρόσβαση ανεξαρτήτως φύλου, ηλικίας, καταγωγής κλπ.
Κι η Αθήνα; Mία από τις μεγαλύτερες πόλεις της Ευρώπης εξακολουθεί να εκπονεί διετή σχέδια δράσης για την έμφυλη ισότητα, αλλά οι δρόμοι της είναι πιο βρώμικοι κι υποφωτισμένοι από ποτέ.
