Τι είναι τελικά το «gut health»;
«Στην πραγματικότητα, όταν μιλάμε για το εντερικό μικροβίωμα εννοούμε το σύνολο των μικροοργανισμών που ζουν στο έντερο και σχετίζονται με διάφορες λειτουργίες», εξηγεί η διαιτολόγος-διατροφολόγος και υποψήφια διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Αριστέα Γαζούλη, με MSc στη Διατροφή και τον Μεταβολισμό.
Υπό φυσιολογικές συνθήκες, διαφορετικοί μικροοργανισμοί συνυπάρχουν στην εντερική μικροχλωρίδα. Όταν όμως αυτή η ισορροπία διαταράσσεται, μπορεί να εμφανιστεί αυτό που οι ειδικοί ονομάζουν «δυσβίωση». Η διαταραχή του μικροβιώματος, σύμφωνα με την κ. Γαζούλη, σχετίζεται με συμπτώματα όπως φουσκώματα, κοιλιακό πόνο, δυσκοιλιότητα και διάρροια, αλλά και με νοσήματα του εντέρου και μειωμένη λειτουργία του ανοσοποιητικού.
Η διατροφή που αγαπά το μικροβίωμα
Υπάρχουν βασικά συστατικά τροφίμων που υποστηρίζουν σημαντικά την υγεία του εντέρου. «Όσο μεγαλύτερη είναι η ποικιλία της διατροφής, τόσο μεγαλύτερη θα είναι και η ποικιλομορφία που έχει το μικροβίωμα του εντέρου», εξηγεί η Αριστέα Γαζούλη. Πρώτες στη λίστα είναι οι φυτικές ίνες, μια μορφή υδατανθράκων που δεν πέπτεται στο λεπτό έντερο και φτάνει στο παχύ έντερο, όπου χρησιμοποιείται από τα βακτήρια του εντέρου. Φρούτα και λαχανικά, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, βρώμη, πλιγούρι και σπόροι όπως οι chia είναι μερικές από τις βασικές πηγές τους. «Δεν είναι τυχαίο ότι η μεσογειακή διατροφή, που βασίζεται στην κατανάλωση τέτοιων τροφίμων, αποτελεί ένα από τα πιο πλούσια σε φυτικές ίνες διατροφικά πρότυπα και μπορεί να υποστηρίξει την ομαλή λειτουργία του εντέρου και τη διατήρηση μιας υγιούς και ποικιλόμορφης εντερικής μικροχλωρίδας», εξηγεί η διατροφολόγος.
Εκτός από τα προβιοτικά, σημαντικό ρόλο έχουν και τα πρεβιοτικά, δύο όροι που συχνά συγχέονται. Με απλά λόγια, τα προβιοτικά είναι οι ζωντανοί μικροοργανισμοί, ενώ τα πρεβιοτικά είναι η «τροφή» τους. Προβιοτικά περιλαμβάνονται σε τρόφιμα όπως το γιαούρτι, το κεφίρ, το αριάνι και τα λαχανικά που έχουν υποστεί ζύμωση. «Τα πρεβιοτικά, από την άλλη, βρίσκονται σε τρόφιμα όπως το προζυμένιο ψωμί, η βρώμη, το κριθάρι, οι φακές και τα ρεβίθια, το σκόρδο, το κρεμμύδι, τα σπαράγγια, οι αγκινάρες, τα μήλα, οι μπανάνες, ο λιναρόσπορος και τα ραδίκια. Στα συστατικά με πρεβιοτική δράση ανήκει και το ανθεκτικό άμυλο, που περιέχεται σε τρόφιμα όπως η πατάτα, το ρύζι και τα ζυμαρικά, ιδιαίτερα μετά την ψύξη τους. Ο συνδυασμός πρεβιοτικών – προβιοτικών μπορεί να ενισχύσει σημαντικά τη δράση των προβιοτικών», σημειώνει η κ. Γαζούλη.
Χρειαζόμαστε τελικά προβιοτικά συμπληρώματα;
Ιδιαίτερα δημοφιλή είναι και τα συμπληρώματα προβιοτικών, δηλαδή σκευάσματα που περιέχουν ζωντανούς μικροοργανισμούς και κυκλοφορούν συνήθως σε μορφή κάψουλας ή σκόνης. Πότε όμως πρέπει να λαμβάνονται και πώς τα επιλέγουμε; Όπως εξηγεί η κ. Γαζούλη, υπάρχει μεγάλη ποικιλία τέτοιων συμπληρωμάτων με στόχο την ενίσχυση των μικροοργανισμών που υπάρχουν ήδη στο γαστρεντερικό σύστημα.
«Σε μερικά νοσήματα του εντέρου και σε περιπτώσεις φουσκώματος, διάρροιας και δυσκοιλιότητας η χρήση τους μπορεί να θεωρηθεί ωφέλιμη. Όμως, λόγω της τεράστιας ποικιλίας των στελεχών, δεν υπάρχει μια γενική επιστημονική βεβαιότητα ότι οποιοδήποτε προβιοτικό βοηθά κάθε εντερικό σύμπτωμα ή νόσημα. Η χρήση τους πρέπει να αξιολογείται με βάση την κατάσταση του κάθε ασθενή και με ιατρική παρακολούθηση. Για τον γενικό πληθυσμό που επιθυμεί να διατηρήσει ένα ισχυρό μικροβίωμα προτείνεται η λήψη των προβιοτικών από διατροφικές πηγές», αναφέρει η ειδικός.
Όταν το έντερο «επικοινωνεί» με τον εγκέφαλο
Η υγεία του εντέρου δεν αφορά μόνο την πέψη. Η διατροφή, ο ύπνος, η καθημερινή δραστηριότητα και το στρες επηρεάζουν το μικροβίωμα του εντέρου. Ο σύγχρονος τρόπος ζωής, με «φτωχή ποιοτικά διατροφή, καθιστική ζωή, έλλειψη ύπνου και αυξημένο στρες», μπορεί να το επηρεάσει αρνητικά.
Το έντερο και ο εγκέφαλος επικοινωνούν συνεχώς μεταξύ τους. Αυτή η σύνδεση είναι γνωστή ως «gut-brain axis» και λειτουργεί και προς τις δύο κατευθύνσεις. Δηλαδή, ό,τι συμβαίνει στο έντερο μπορεί να επηρεάσει τον εγκέφαλο, αλλά και η ψυχολογική μας κατάσταση μπορεί να επηρεάσει το έντερο.
«Τα μικρόβια του εντέρου δεν επηρεάζουν μόνο την πέψη, αλλά συμβάλλουν και στην παραγωγή βασικών συστατικών του ανοσοποιητικού και νευρικού συστήματος», εξηγεί η κ. Γαζούλη. Μάλιστα, όπως αναφέρει, το μικροβίωμα μπορεί να συμμετέχει στην παραγωγή νευροδιαβιβαστών, μεταξύ των οποίων και η σεροτονίνη.
Η επίδραση όμως λειτουργεί και αντίστροφα. Το στρες μπορεί να επηρεάσει την κινητικότητα του εντέρου, αλλά και τη σύσταση και τη λειτουργία του μικροβιώματος. Γι’ αυτό και σε περιόδους έντονης πίεσης μπορεί να εμφανιστούν ή να επιδεινωθούν ενοχλήσεις από το πεπτικό. «Ο εγκέφαλος, ειδικά σε περιόδους στρες, επηρεάζει αρκετά την λειτουργία του εντέρου», σημειώνει.
Σε αυτή τη διαδικασία εμπλέκεται και η κορτιζόλη, η ορμόνη που αυξάνεται όταν ο οργανισμός βρίσκεται υπό στρες. Με απλά λόγια, το στρες μπορεί να επηρεάσει το έντερο και το έντερο με τη σειρά του να επηρεάσει τον οργανισμό. «Πρόκειται για ένα πολύπλοκο σύστημα στο οποίο διατροφή, μικροβίωμα, ανοσοποιητικό, στρες και νευρικό σύστημα αλληλεπιδρούν συνεχώς», καταλήγει.
Διαβάστε επίσης / Κοιλιακό λίπος: Οι ασκήσεις που έχουν αποτέλεσμα, σύμφωνα με τους ειδικούς
