φρίντα-κάλο-όταν-ο-πόνος-γίνεται-στυλ-89723
©Nickolas Muray Photo Archive

Στέκομαι μπροστά από τη γυάλινη βιτρίνα που προφυλάσσει τα περίτεχνα φορέματα της Φρίντα Κάλο και σκέφτομαι τη σοφή προτροπή της Coco Chanel: «Ψάξε για τη γυναίκα μέσα στο φόρεμα». Στην προκειμένη περίπτωση μιλάμε για μια γυναίκα πιστή στο μότο που τόσο γοητευτικά αποτύπωσε στον τελευταίο της πίνακα, πάνω σε μια φέτα καρπουζιού: «Ζήτω η Ζωή».

©2018 Banco de México Diego Rivera Frida Kahlo Museums Trust, Mexico, D.F. / Artists Rights Society (ARS), New York
Frida Kahlo (Mexican, 1907–1954). Self-Portrait with a Necklace, 1933. Oil on metal, 13 ¾ x 11 in. (35 x 29 cm). The Jacques and Natasha Gelman Collection of 20th Century Mexican Art and the Vergel Foundation.

Τα φαρδιά φορέματά της, ένας ύμνος στο μεξικανικό φολκλόρ, φτιαγμένα με δεξιοτεχνία στο χέρι από ιθαγενείς της μητριαρχικής φυλής Τιχουάνα, διατηρούν ακόμα αναλλοίωτο το έντονο χρώμα τους. Ένα χρώμα φωτεινό, με το οποίο η Μεξικανή ζωγράφος ξόρκιζε συνειδητά μια ζωή που από νωρίς φλέρταρε με το σκοτάδι.

©2018 Banco de México Diego Rivera Frida Kahlo Museums Trust, Mexico, D.F. / Artists Rights Society (ARS), New York
Frida Kahlo (Mexican, 1907–1954). Self-Portrait with Braid, 1941. Oil on hardboard, 20 x 15 ¼ in. (51 x 38.5 cm). The Jacques and Natasha Gelman Collection of 20th Century Mexican Art and the Vergel Foundation.

Μόλις στα έξι της χρόνια θα μάθει να ζει με ένα ατροφικό πόδι, χτυπημένη από πολιομυελίτιδα. Στα 18 της, ένα ατύχημα με λεωφορείο θα διαλύσει τη σπονδυλική της στήλη, τα πόδια και τη λεκάνη της. Θα ακολουθήσουν πάνω από 30 επεμβάσεις, ένα ακρωτηριασμένο πόδι και μια ζωή απόλυτα στηριγμένη σε κορσέδες, γύψους και σίδερα, μέχρι τον πρόωρο θάνατό της, στα 47 της. 

©2018 Banco de México Diego Rivera Frida Kahlo Museums Trust, Mexico, D.F. / Artists Rights Society (ARS), New York
Frida Kahlo (Mexican, 1907–1954). Self-Portrait with Red and Gold Dress (Self-Portrait MCMXLI), 1941. Oil on canvas, 15 ¼ x 10 ¾ in. (39 x 27.5 cm). The Jacques and Natasha Gelman Collection of 20th Century Mexican Art and the Vergel Foundation.

Η ζωή και η τέχνη είναι αλληλένδετες, ναι. Και για την Κάλο αυτή η ώσμωση, βασισμένη σε μια ζηλευτή γενναιοψυχία, δόμησε το προσωπικό της στυλ που έφερε επανάσταση. Αυτό το βουτηγμένο στον πόνο γούστο απλώνεται σαν σπάνιο δώρο στους χώρους του μουσείου, μέσα από τα πολλά προσωπικά της αντικείμενα. Κανένα τους δεν παίρνει αξία μόνο και μόνο επειδή αποτελεί κειμήλο μιας εμβληματικής προσωπικότητας ή επειδή παρέμεινε κλειδωμένο για πάνω από 50 χρόνια μετά το θάνατό της στο περίφημο «Γαλάζιο Σπίτι» του Μεξικού, χωρίς ποτέ να έχει βγει εκτός των τειχών του. Η πραγματική τους αξία -και το δέος που σε καταλαμβάνει βλέποντάς τας- είναι ότι αποτελούν τεκμήρια μιας ιδιαίτερης τέχνης, βαθιά προσωπικής, γι’ αυτό αναντικατάστατης. 

©2018 Banco de México Diego Rivera Frida Kahlo Museums Trust, Mexico, D.F. / Artists Rights Society (ARS), New York
Frida Kahlo (Mexican, 1907–1954). Self-Portrait as a Tehuana, 1943. Oil on hardboard, 30 x 24 in. (76 x 61 cm). The Jacques and Natasha Gelman Collection of 20th Century Mexican Art and the Vergel Foundation.

Το προσθετικό πόδι που αναγκαζόταν να φοράει μετά τον ακρωτηριασμό, χάνει όλη την ασχήμια και τη θλίψη που εκ φύσεως φέρει ένα τέτοιο αντικείμενο, βλέποντας  πώς κατάφερε να το μεταμορφώσει σε μια κομψή, κατακόκκινη δερμάτινη μπότα με κεντημένα κινέζικα μοτίβα στο πλάι και δύο κρεμαστά κουδουνάκια. Παρατηρώντας το, ακούω τη διπλανή μου να λέει ότι ένα τέτοιο παπούτσι θα μπορούσε άνετα να «περπατήσει» σήμερα στην πασαρέλα των μεγαλύτερων οίκων μόδας. Δεν έχει και άδικο. Το 2013, οι μπότες της έγιναν πηγή έμπνευσης για τη συλλογή παπουτσιών των Dolce & Cabanna.

©Guillermo Kahlo
Frida Kahlo, c.1926. Silver gelatin print, 6 ¾ x 4 ¾ in. (17.2 x 12.2 cm). Frida Kahlo & Diego Rivera Archives. Bank of Mexico, Fiduciary in the Diego Rivera and Frida Kahlo Museum Trust

 

Οι κορσέδες που φορούσε για να στηρίζει τη σπονδυλική της στήλη και τόσες φορές έχει αποτυπώσει στις διάσημες αυτοπροσωπογραφίες της, είναι και αυτοί εκεί. Σε έναν εξ αυτών έχει ζωγραφίσει ένα σφυρί και ένα δρεπάνι, αποκαλύπτοντας τις κομμουνιστικές της πεποιθήσεις, ενώ σε ένα άλλο βλέπουμε ένα έμβρυο. Αυτό που τόσο ήθελε και ποτέ δεν κατάφερε να αποκτήσει με τον Ντιέγκο Ριβέρα. 

©2018 Banco de México Diego Rivera Frida Kahlo Museums Trust, Mexico, D.F. / Artists Rights Society (ARS), New York
Frida Kahlo (Mexican, 1907–1954). The Love Embrace of the Universe, 1949. Oil on Masonite, 27 ½ x 23 ¾ in. (70 x 60.5 cm). The Jacques and Natasha Gelman Collection of 20th Century Mexican Art and the Vergel Foundation.

Είναι αυτοί οι κορσέδες που ποτέ κανείς δεν θα παρατηρήσει επάνω της, αφού πάντα θα καλύπτονται από τη λάμψη των φανταχτερών Τιχουάνα ή άλλων φορεμάτων της από τη Γουατεμάλα, των χρυσών σκουλαρικιών και των κολιέ από πράσινες πέτρες. Είναι αυτοί που το 1990 θα δώσουν την έμπνευση στον Jean-Paul Gaultier να δημιουργήσει τον περίφημο κορσέ της Madonna για την «Blond Ambition» περιοδεία της. 

©2018 Banco de México Diego Rivera Frida Kahlo Museums Trust, Mexico, D.F. / Artists Rights Society (ARS), New York
Frida Kahlo (Mexican, 1907–1954). Appearances Can Be Deceiving, n.d. Charcoal and colored pencil on paper, 11 ¼ x 8 in. (29 x 20.8 cm).

Δίπλα, το αγαπημένο της Revlon ροζ κραγιόν, με το οποίο τόνιζε τα έντονα χείλη της, το μαύρο μολύβι που περιποιούνταν τα πυκνά της φρύδια, αλλά και τα αζτέκικων επιρροών κοσμήματά της. Όλα φέρνουν στον νου το χαρακτηριστικό της πρόσωπο, που έμελε να γίνει σύμβολο ενός σπουδαίου pop icon στον χώρο της τέχνης. 

©Bank of Mexico, Fiduciary in the Diego Rivera and Frida Kahlo Museum Trust
Ricardo Ayulardo, Family of Matilde Calderón y González, 1890. Silver gelatin print, 8 x 10 in. (20.2 x 25.2 cm). Frida Kahlo & Diego Rivera Archives.

 «Ζωγραφίζω τη δική μου πραγματικότητα», έλεγε. Το στυλ καταλάμβανε μεγάλο μέρος αυτής της πραγματικότητας. Ίσως περισσότερο και από τους πίνακές της. Άλλωστε, το στυλ της αποτύπωνε και σ’ αυτούς. Το έντονο βλέμμα της, τις περίτεχνες πλεξούδες στα μαλλιά και τα λουλούδια στο κεφάλι της. Ένα ζωντανό έργο τέχνης, μια επιτομή της κομψότητας, με έμπνευση από τα φορέματα, τα αξεσουάρ, τα κοσμήματα, τα καλλυντικά, μέχρι και από τα πολλά φάρμακα που έπαιρνε για να καταπολεμήσει τον πόνο. 

Πέφτω πάνω σε μια από τις πολλές φθαρμένες φωτογραφίες της έκθεσης. Την απεικονίζει στο δωμάτιό της, να βάφεται και να φτιάχνει τα μαλλιά της, ενώ δίπλα περιμένει ένας λευκός καμβάς. Η αποφασιστικότητα στα μάτια της δεν έχει καταφέρει να φθαρεί, σε αντίθεση με το χαρτί. Ούτε το στυλ της.

Info:Frida Kahlo: Appearances Can Be Deceiving” στο Μουσείο του Brooklyn. Έως 12 Μαΐου 2019.