έφυγε-από-τη-ζωή-η-yayoi-kusama-και-η-vogue-κάνει-μια-αν-413012
©Getty Images

Το έργο της Kusama, με την υπεροχή των πουά και την έντονη pop culture αισθητική, κάλυπτε τη ζωγραφική, το σχέδιο, τη γλυπτική και την περφόρμανς, καθώς και τη λογοτεχνία, τη μόδα και το design. Τα έργα τέχνης της έφταναν συχνά τιμές ρεκόρ σε δημοπρασίες.

Γεννημένη στην πόλη  Matsumoto  της Ιαπωνίας το 1929, η Kusama σπούδασε Nihonga, ένα στυλ ιαπωνικής ζωγραφικής, στο Κιότο. Άρχισε να ζωγραφίζει στην ηλικία των 10 ετών, με τα πρώτα της έργα να αντανακλούν παραισθησιογόνους οραματισμούς που συχνά έπαιρναν τη μορφή κουκκίδων. Το μοτίβο – το οποίο αργότερα περιέγραψε ως σύμβολο του σύμπαντος – θα γινόταν η υπογραφή της. «Άλλωστε, η σελήνη είναι μια τελεία (πουά), ο ήλιος είναι τελεία, και η Γη όπου ζούμε είναι επίσης μια τελεία», είπε σε έναν δημοσιογράφο.

Η Yayoi Kusama μετακόμισε στη Νέα Υόρκη το 1957, γοητευμένη από την πειραματική καλλιτεχνική σκηνή της πόλης. Την επόμενη δεκαετία, έγινε μέλος της avant-garde σκηνής της Νέας Υόρκης, προσελκύοντας αρχικά την προσοχή με τα Infinity Nets, μια σειρά έργων τέχνης με κυματιστά, φαινομενικά ατελείωτα μοτίβα.

Έφυγε από τη ζωή η Yayoi Kusama και η Vogue κάνει μια αναδρομή στη διαδρομή της-1
©Getty Images

Η Yayoi Kusama ήξερε ενστικτωδώς πώς να δημιουργεί δημοσιότητα μέσω του έργου της. Τη δεκαετία του 1960, έγινε διαβόητη για τα «happenings» της – αυθόρμητες και προκλητικές παραστάσεις, που συχνά περιλάμβαναν γυμνό, που διοργανώνονταν σε μέρη όπως το Σέντραλ Παρκ, ο κήπος με τα γλυπτά του Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης και η Γέφυρα του Μπρούκλιν. Πολλές δημιουργήθηκαν ως διαμαρτυρίες κατά του πολέμου του Βιετνάμ ή ως εκστρατείες για τα δικαιώματα των ομοφυλόφιλων και τη σεξουαλική απελευθέρωση. (Τη δεκαετία του 1970, δημιούργησε ρούχα οργίων που προορίζονταν να φοριούνται από πολλά άτομα ταυτόχρονα.) Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η Yayoi Kusama εξέθεσε το έργο της δίπλα στον Andy Warhol, τον Claes Oldenburg, και άλλους εξέχοντες καλλιτέχνες της πρωτοπορίας. Ήταν φίλη με τον Warhol στις αρχές της δεκαετίας του 1960, αλλά αργότερα τον κατηγόρησε ότι της έκλεψε τις ιδέες.

Το 1966, Ιάπωνες αξιωματούχοι αρνήθηκαν να επιτρέψουν στην Κουσάμα να εκτεθεί στο ιαπωνικό περίπτερο στην Μπιενάλε της Βενετίας. Εκείνη αντέδρασε καλύπτοντας το γρασίδι δίπλα στο περίπτερο με 1.500 σφαίρες με καθρέφτες και χορεύοντας γύρω τους φορώντας ένα κορμάκι. (Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι το έργο τέχνης, με τίτλο «Ο Κήπος του Νάρκισσου», τράβηξε περισσότερη προσοχή από την επίσημη έκθεση.) Η Kusama δημιούργησε το πρώτο από τα χαρακτηριστικά της « Infinity Mirror Rooms» το 1965, με το «halli’s Field,», ένα δωμάτιο γεμάτο με φαλλικά γλυπτά. Στόχος της ήταν να μετατρέψει την φαινομενικά άπειρη επανάληψη των καμβάδων της σε μια καθηλωτική εμπειρία. Τα δωμάτια αργότερα έφτασαν σε πρωτοφανή δημοτικότητα στην εποχή της selfie.

Έφυγε από τη ζωή η Yayoi Kusama και η Vogue κάνει μια αναδρομή στη διαδρομή της-2
©Getty Images

Θα ήταν αδύνατο να διαχωρίσει κανείς την τέχνη της Yayoi Kusama από την ψυχική της υγεία. Το 1973, επέστρεψε στην Ιαπωνία, όπου άρχισε να γράφει σουρεαλιστικά μυθιστορήματα και ποίηση. Το 1977, εισήχθη οικειοθελώς σε ψυχιατρική κλινική στο Τόκιο, όπου τελικά έγινε μόνιμη κάτοικος.

Η Kusama γρήγορα κατάλαβε τη σημασία της οπτικής της ταυτότητας σε σχέση με το έργο της, κάνοντας την χαρακτηριστική κόκκινη περούκα και τα πουά φορέματά της προεκτάσεις της τέχνης της. Αυτή η αισθητική ευαισθησία έφερε μια σειρά από συνεργασίες με μάρκες ομορφιάς και μόδας. Δημιούργησε ένα lip gloss περιορισμένης έκδοσης με τη Lancôme το 2011, και το 2012, σχεδίασε μια σειρά από ρούχα, αξεσουάρ και τσάντες με τον Marc Jacobs, τότε δημιουργικό διευθυντή της Louis Vuitton. Τα προϊόντα πωλούνταν σε ένα pop-up κατάστημα στη Νέα Υόρκη, ακολουθούμενο από έξι ακόμη pop-up καταστήματα σε όλο τον κόσμο. Το 2017, συνεργάστηκε με το streetwear brand X-girl για να δημιουργήσει μια capsule συλλογή καλυμμένη με πουά.

Έφυγε από τη ζωή η Yayoi Kusama και η Vogue κάνει μια αναδρομή στη διαδρομή της-3
©Getty Images

Η Kusama ανακηρύχθηκε η πιο δημοφιλής καλλιτέχνης στον κόσμο για το 2014, σύμφωνα με το The Art Newspaper. Το 2015, έγινε η πρώτη γυναίκα καλλιτέχνης που έλαβε το Τάγμα του Πολιτισμού, μία από τις υψηλότερες τιμές που απονέμονται από την Αυτοκρατορική Οικογένεια της Ιαπωνίας. Το 2016, επιλέχθηκε ως ένα από τα 100 πιο επιδραστικά άτομα του περιοδικού Time. Την τελευταία δεκαετία, εκθέσεις του έργου της έχουν περιοδεύσει σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένης της Ιαπωνίας, της Κορέας, της Κίνας, της Ρωσίας, της Βραζιλίας, της Αργεντινής, του Μεξικού, της Χιλής, της Ισπανίας, της Αγγλίας, της Γαλλίας, της Βόρειας Αμερικής, της Δανίας, της Νορβηγίας και της Σουηδίας. Το 2017, το Μουσείο Yayoi Kusama, το οποίο διευθύνεται από το Ίδρυμα Yayoi Kusama, άνοιξε στο προάστιο Σιντζούκου του Τόκιο. Την ίδια χρονιά, μια αναδρομική έκθεση, με τίτλο «Yayoi Kusama: Infinity Mirrors», άνοιξε στο Μουσείο Hirshhorn στην Ουάσινγκτον, προσελκύοντας ρεκόρ 475.000 επισκεπτών.

Πιο πρόσφατες εκθέσεις περιλάμβαναν την έκθεση «Kusama: Cosmic Nature» στον Βοτανικό Κήπο της Νέας Υόρκης το 2021, την έκθεση «Yayoi Kusama: Infinite Love» στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης του Σαν Φρανσίσκο το 2023 και μια αναδρομική έκθεση για την περίοδο 2024-2025 στην Εθνική Πινακοθήκη της Βικτώριας στη Μελβούρνη. Τον Σεπτέμβριο, μια περιοδεύουσα ευρωπαϊκή έκθεση που έχει ήδη κάνει στάσεις στην Ελβετία και τη Γερμανία θα ανοίξει στο Μουσείο Stedelijk στο Άμστερνταμ.

MHT