Μέσα στους φρενήρεις ρυθμούς της σύγχρονης ζωής, που χαρακτηρίζονται από άγχος και υπερσυνδεσιμότητα, η μείωση των επιπέδων της κορτιζόλης έχει γίνει σχεδόν εμμονή. Υπάρχει, ωστόσο, ένας άλλος τρόπος για να νιώσουμε καλύτερα (και, σε κάποιο βαθμό, να προάγουμε τη μακροζωία).
Μήπως όμως αντί να επικεντρωνόμαστε αποκλειστικά στην καταπολέμηση του στρες, δίναμε μεγαλύτερη προσοχή σε όσα μας κάνουν πραγματικά ευτυχισμένους;. Αυτό είναι που η ειδικός στη διατροφή και τη μακροζωία, Beatriz Larrea, αποκαλεί «hacking» (παρέμβαση/ενεργοποίηση) της οξυτοκίνης. «Είναι ένας τρόπος να πούμε ότι δεν χρειάζεται να περιμένουμε να εμφανιστεί η οξυτοκίνη από μόνη της. Μπορούμε να την πυροδοτήσουμε. Δεν πρόκειται για λήψη κάποιου σκευάσματος, αλλά για τη σκόπιμη δημιουργία στιγμών κατά τις οποίες το σώμα την παράγει φυσικά.
Η οξυτοκίνη είναι η ορμόνη του δεσμού και της ηρεμίας. Εκκρίνεται όταν νιώθουμε ασφαλείς, συνδεδεμένοι με άλλους. Το ζητούμενο είναι να μετατρέψουμε αυτές τις στιγμές σε καθημερινή συνήθεια, ακριβώς όπως κάνουμε με την άσκηση ή τον ύπνο».
Μπορεί η οξυτοκίνη να επιβραδύνει τη γήρανση;
Σκεφτείτε μια αγκαλιά με ένα αγαπημένο πρόσωπο, μια χαλαρή συζήτηση μετά το δείπνο –χωρίς οθόνες–, μια ουσιαστική κουβέντα. Αυτές οι στιγμές προκαλούν ένα άμεσο αίσθημα ευεξίας. Θα μπορούσε να επηρεάσει τη βιολογική μας ηλικία —εκείνη που αντικατοπτρίζει την πραγματική ηλικία του σώματός μας (η οποία δεν ταυτίζεται πάντα με την ηλικία που αναγράφεται στην ταυτότητά μας). Δεν υποστηρίζουμε ότι η καλλιέργεια ευχάριστων στιγμών θα επιβραδύνει τη γήρανση. Όπως δήλωσε ο Dr. Carlos López-Otín, ειδικός στη γήρανση, οι μισές από τις σύγχρονες ασθένειες είναι κληρονομικές και οφείλονται σε γονιδιωματικές μεταλλάξεις. Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένες βιολογικές ανισορροπίες και διαταραχές στο σώμα μας, στις οποίες τα θετικά συναισθήματα μπορούν να βοηθήσουν. «Οι θετικοί συναισθηματικοί παράγοντες επηρεάζουν την υγεία μας και προάγουν την υγιή μακροζωία μέσω μοριακών μηχανισμών που μόλις τώρα αρχίζουν να αποκρυπτογραφούνται», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Οξυτοκίνη και βιολογική ηλικία
Όσον αφορά την επίδραση της οξυτοκίνης στη βιολογική ηλικία, η Beatriz Larrea εξηγεί: «Πρόκειται για έναν από τους πιο συναρπαστικούς και πρόσφατους τομείς της έρευνας για τη μακροζωία. Μια μελέτη διαπίστωσε ότι, με την πάροδο της ηλικίας, τα ποντίκια παράγουν λιγότερη οξυτοκίνης. Αυτή η μείωση συνοδεύεται από αυξημένη φλεγμονή, μειωμένη αποδοτικότητα των μιτοχονδρίων και αλλαγές στους επιγενετικούς δείκτες των νευρώνων. Η χορήγηση οξυτοκίνης για μόλις δέκα ημέρες οδήγησε στην αναστροφή πολλών από αυτές τις αλλαγές. Στους ανθρώπους, δεν διαθέτουμε ακόμη μελέτη που να αποδεικνύει ότι η αύξηση της οξυτοκίνης αναζωογονεί το βιολογικό ρολόι – είναι σημαντικό να το τονίσουμε αυτό. Γνωρίζουμε, ωστόσο, ότι τα άτομα που διατηρούν ισχυρότερους δεσμούς (με την οικογένεια, τους φίλους, την κοινότητα, μέσω συναισθηματικής στήριξης) γερνούν πιο αργά –όπως προκύπτει από τη μέτρηση της βιολογικής τους ηλικίας με τη χρήση επιγενετικών ρολογιών– και παρουσιάζουν χαμηλότερα επίπεδα φλεγμονής», διευκρινίζει η ίδια.
Το σημαντικότερο, όπως προσθέτει η ειδικός, είναι ότι η οξυτοκίνη αποτελεί το φυσικό αντίβαρο στην κορτιζόλη. «Το χρόνιο στρες είναι ένας από τους κύριους παράγοντες που επιταχύνουν τη γήρανση, ενώ η οξυτοκίνη στέλνει στο σώμα το μήνυμα: “Είσαι ασφαλής, μπορείς να χαλαρώσεις”. Σε αυτό ακριβώς έγκειται ένα μεγάλο μέρος της αντιγηραντικής της δράσης», συμπληρώνει.
6 καθημερινές συνήθειες για να ενισχύσετε την οξυτοκίνη
#1. Αγκαλιαστείτε περισσότερο
Πέρα από την ευχάριστη αίσθηση που προσφέρουν, υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία για τα μακροπρόθεσμα οφέλη των αγκαλιών. «Σε μια μελέτη, γυναίκες που αγκάλιαζαν συχνότερα τους συντρόφους τους παρουσίασαν υψηλότερα επίπεδα οξυτοκίνης και χαμηλότερη αρτηριακή πίεση. Μια εκτενής ανάλυση που δημοσιεύθηκε το 2024 στο περιοδικό *Nature Human Behaviour* –η οποία συνέθεσε δεδομένα από περισσότερες από 200 μελέτες και σχεδόν 13.000 άτομα– επιβεβαίωσε ότι η σωματική επαφή μειώνει τον πόνο, το άγχος και την κατάθλιψη. Επιπλέον, ανέδειξε ένα πολύ πρακτικό στοιχείο: η συχνότητα έχει μεγαλύτερη σημασία από τη διάρκεια. Πολλαπλές επαφές κατά τη διάρκεια της ημέρας είναι πιο αποτελεσματικές από μία και μοναδική, παρατεταμένη αγκαλιά που συμβαίνει περιστασιακά», εξηγεί η Larrea.
#2. Μασάζ και χάδια
Η συνειδητή σωματική επαφή με το δέρμα πυροδοτεί την έκκριση οξυτοκίνης. Αυτό συμβαίνει κατά τη διάρκεια μασάζ, περιποιήσεων προσώπου, καθώς και μέσω της σωματικής επαφής με άτομα που εμπιστευόμαστε.
#3. Ο δεσμός με τα κατοικίδιά μας
Η Mireia Bosch Falgueras, ψυχολόγος με εξειδίκευση στις παρεμβάσεις με τη βοήθεια σκύλων, μας εξηγεί: «Η αλληλεπίδραση με τους σκύλους αυξάνει σημαντικά τα επίπεδα ωκυτοκίνης και ντοπαμίνης, γεγονός που συμβάλλει σε μια ενισχυμένη αίσθηση συναισθηματικής ευεξίας. Παράλληλα, μειώνει το άγχος, καθώς και το αίσθημα της μοναξιάς». Το ίδιο επιβεβαιώνει και η Larrea.
#4. Τραγούδι σε ομάδα
Ή ο χορός, ή το γέλιο με φίλους. Πρόκειται για δραστηριότητες που επίσης απελευθερώνουν ντοπαμίνη, ενδορφίνες και σεροτονίνη, ουσίες που χαλαρώνουν το σώμα, επιβραδύνουν τον καρδιακό ρυθμό και μειώνουν την αρτηριακή πίεση.
#5. Ουσιαστικές συζητήσεις
«Και μάλιστα χωρίς οθόνες ανάμεσά μας», επισημαίνει η Larrea. Ο Meik Wiking, εκτελεστικός διευθυντής του Ινστιτούτου Έρευνας για την Ευτυχία (Happiness Research Institute) στην Κοπεγχάγη, αναφέρεται σε μια μελέτη ερευνητών από τα Πανεπιστήμια της Αριζόνα και της Ουάσιγκτον, η οποία ανέλυσε τη συσχέτιση μεταξύ των ειδών συζήτησης που κάνουν οι άνθρωποι και των επιπέδων ευτυχίας τους. Τα αποτελέσματα ήταν αναμενόμενα: οι πιο ευτυχισμένοι συμμετέχοντες περνούσαν 25% λιγότερο χρόνο μόνοι τους και είχαν διπλάσιο αριθμό ουσιαστικών συζητήσεων. Αυτό καθώς αυτές οι συζητήσεις απελευθερώνουν ορμόνες που προκαλούν ευχάριστα συναισθήματα, συμπεριλαμβανομένης της ωκυτοκίνης.
#6. Οικειότητα
Και σεξουαλικότητα. Επιπλέον, μια μελέτη από το Πανεπιστήμιο της Οτάβα, η οποία εξέτασε κατά πόσον η σεξουαλική δραστηριότητα πριν από τον ύπνο θα μπορούσε να συμβάλει στην ανακούφιση από τα συμπτώματα της αϋπνίας στις γυναίκες, επιβεβαίωσε ότι το σεξ συνδέεται με καλύτερη ποιότητα ύπνου.
Επίσης / Περισσότερη πρωτεΐνη από το μοσχαρίσιο κρέας; 10 τροφές που προτείνουν οι ειδικοί
