Από την Κατερίνα Φρέντζου
Τα έργα του μοιάζουν με μαρμάρινα γλυπτά. Όταν τα αγγίξεις, όμως, αποκαλύπτουν αναπάντεχα την εύθραυστη διάσταση του υλικού τους. Ο Sergio Roger δεν σμιλεύει μάρμαρο, σμιλεύει υφάσματα, τα οποία στα χέρια του αποκτούν μια σχεδόν «αρχαιολογική» υπόσταση. Επιλέγει λινό, ακατέργαστο μετάξι και ίνες κάνναβης για να δημιουργήσει τα δικά του υφασμάτινα αγάλματα, που μοιάζουν να έχουν έρθει στο φως μέσα από κάποια ανασκαφή. Ο ίδιος περιγράφει τον εαυτό του ως «tailor-archaeologist» (ράφτης-αρχαιολόγος).
Μεγαλωμένος στην Καταλονία, σε οικογένεια με ιστορία στην κλωστοϋφαντουργία -ο πατέρας του διατηρούσε εργοστάσιο υφασμάτων στην περιοχή-, ξεκίνησε από μικρός να ράβει κάθε είδους μαλακές φιγούρες. «Τα υφάσματα με γοήτευαν πάντα και με τα χρόνια έγιναν η καλλιτεχνική μου “γλώσσα”» εξηγεί. «Από τα χρόνια των σπουδών μου στη Σχολή Καλών Τεχνών στη Βαρκελώνη και αργότερα στην Ακαδημία Τεχνών του Βερολίνου, η soft sculpture ήταν πάντα το βασικό μου μέσο. Πλέον, το ύφασμα είναι τόσο ενσωματωμένο στην πρακτική μου, που μου δίνει τη δυνατότητα να εκφράζω έννοιες και ιδέες». Μέσα από τα έργα του προτείνει εναλλακτικές αναγνώσεις της αρχαιότητας.
«Οι αρχαίοι πολιτισμοί συνεχίζουν να επηρεάζουν τη σύγχρονη σκέψη. Θεωρώ, όμως, πως το παρελθόν είναι ζωντανό και πρέπει να παραμένει ανοιχτό σε νέες ερμηνείες». Με έντονη επιρροή από την αρχαιοελληνική γλυπτική, διερευνά νέους τρόπους προσέγγισης του κλασικού ιδεώδους. Κίονες, χιτώνες, προτομές μυθολογικών μορφών, αρχιτεκτονικά θραύσματα, όλα είναι φτιαγμένα στο χέρι, με τεχνικές όπως draping, patchwork, quilting. Με τις λεπτοδουλεμένες ραφές του, ο Καταλανός καλλιτέχνης δίνει στις δημιουργίες του τον όγκο και τη ροή του σμιλεμένου μαρμάρου, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση πως το ύφασμα έχει παγώσει στον χρόνο. Αντικαθιστώντας το σκληρό πέτρωμα με ένα εύκαμπτο υλικό που διπλώνει και «αναπνέει», επιχειρεί να αμφισβητήσει, όπως λέει, την ιδέα του παρελθόντος ως κάτι σταθερό και αμετάβλητο.
«Η ελληνορωμαϊκή κληρονομιά, που με απασχολεί τα τελευταία χρόνια, είναι ένα θέμα που επανεξετάζεται διαρκώς στην ιστορία της τέχνης και λειτουργεί ως κοινό σημείο αναφοράς για το πώς αντιλαμβανόμαστε την ομορφιά και τη μνήμη. Θεωρώ πως τα αρχαιολογικά ευρήματα αποτελούν σιωπηλούς μάρτυρες του παρελθόντος, που προσεγγίζονται μέσα από εικασίες, καθώς είναι αδύνατο -ακόμη και με τη σημερινή τεχνολογία- να προσδιοριστεί με βεβαιότητα η αρχική τους χρήση. Όπως μπορείτε να διαπιστώσετε, η αρχαία Ελλάδα έχει διαμορφώσει σε μεγάλο βαθμό την εικαστική μου ματιά. Η Δήλος και οι Δελφοί είναι δύο τόποι που με έχουν επηρεάσει βαθιά. Εκεί ένιωσα να χάνεται η αίσθηση του χώρου και του χρόνου», σημειώνει.
Το 2021, η συλλογή του Textile Ruins (Ερείπια Υφασμάτων), που παρουσιάστηκε στη Milan Design Week, τον καθιέρωσε ως μία από τις πιο ιδιαίτερες φωνές του textile art. Την ίδια χρονιά, ο οίκος Christie’s στο Λονδίνο φιλοξένησε τα γλυπτά του σε διάλογο με αυθεντικές αρχαιότητες, στο πλαίσιο της δημοπρασίας Antiquities, ενώ δύο χρόνια αργότερα ο οίκος Hermès τον επέλεξε για να παρέμβει καλλιτεχνικά στις βιτρίνες των καταστημάτων του στη Βαρκελώνη, δημιουργώντας υφασμάτινες εγκαταστάσεις που παρέπεμπαν σε αρχαιοελληνικά ενδύματα. «Ήταν μεγάλη τιμή να συνεργαστώ με έναν τόσο ιστορικό οίκο που σέβεται βαθιά την κληρονομιά και την ποιότητα», αναφέρει. Αναρωτιέμαι αν με την ιδιαίτερη γλυπτική του προσέγγιση στο ύφασμα θα μπορούσε να ανοίξει έναν διάλογο με τον χώρο της μόδας.
«Δεν με ενδιαφέρει να δημιουργώ ρούχα. Παρ’ όλα αυτά με γοητεύει η υψηλή ραπτική, την οποία θεωρώ μια μορφή τέχνης. Σε ορισμένες καμπάνιες και επιδείξεις μόδας διαπιστώνω μάλιστα εντυπωσιακές μορφές καλλιτεχνικής έκφρασης». Πώς, όμως, βλέπει το μέλλον του ένας καλλιτέχνης/χειροτέχνης σε μια εποχή που κυριαρχείται από την ψηφιακή εικόνα; «Η τέχνη διατηρεί πάντα τη δύναμη να επαναφέρει την ισορροπία, δίνοντας μια πιο ανθρώπινη και ουσιαστική ματιά απέναντι στην ταχύτητα της σύγχρονης πραγματικότητας. Η χειροποίητη δημιουργία λειτουργεί ως μια μορφή αντίστασης. Για να προχωρήσουμε, πρέπει να μάθουμε από το παρελθόν, όχι μόνο από τις επιτυχίες του, αλλά κυρίως από τα λάθη του. Η αμνησία είναι ο δρόμος προς την αυτοκαταστροφή των κοινωνιών. Η τέχνη όμως μπορεί να διασώσει την κληρονομιά από την εξαφάνιση».
* Η Κατερίνα Φρέντζου είναι δημοσιογράφος και ιδρύτρια του πολιτιστικού φορέα Branding Heritage.
